Üçüncü Ülke (Third Country)
Avrupa Birliği
terminolojisinde üçüncü ülke tanımı, AB üyesi olmayan ülkeler için
kullanılır. AB’nin diğer ülkelerle gerçekleştirdiği ortaklık anlaşmaları
(Avrupa Anlaşmaları, Türkiye-AET Ortaklık Anlaşması vb.) kapsamında ise
üçüncü ülke terimi, AB ülkeleri ile ortak ülke dışındaki ülkeler için
kullanılmaktadır.
Üyelik Kriterleri (Membership Criteria)
Bkz. Kopenhag
Kriterleri
Üyelik-öncesi Stratejisi (Pre-accession Strategy)
Üyelik-öncesi
stratejisi, AB üyeliğine aday ülkeler için Aralık 1994 tarihli Essen
Zirvesi’nde oluşturulan, aşağıda sıralanan unsurlara dayalı bir
mekanizmadır:
-
Aday ülkeler
ve AB kurumları arasındaki ilişkilerin derinleştirilmesi (Parlamento
ve hükümetler düzeyinde diyaloğun artırılması);
-
Avrupa
Anlaşmalarının geliştirilmesi;
-
Phare
kapsamında sağlanan mali desteğin uyumlaştırılması;
-
Aday ülkelerin
Tek Pazar’a entegrasyon yönünde hazırlanması.
Üyelik-öncesi
strateji çerçevesinde, aday ülkelerin katılım için gerçekleştirmeleri
gereken hazırlık çalışmalarını desteklemek amacıyla yeni mali ve hukuki
araçlar oluşturulmuş, 1998 yılında ise üyeliğe aday 10 MDAÜ ile katılım
ortaklıkları başlatılmıştır.
Aday ülkelerden
Kıbrıs için aşağıda sıralanan unsurlara dayalı farklı bir üyelik-öncesi
stratejisi hazırlanmıştır:
-
İdari ve
kurumsal kapasitenin artırılması ve adalet ile içişleri alanlarında
hedeflenen eylemlere katılım;
-
Bazı Topluluk
kurumları ve programlarına katılım (diğer aday ülkeler için de
geçerlidir);
-
Mevzuatın
Topluluk kurallarıyla uyumlaştırılmasını desteklemek amacıyla
TAIEX’e (teknik yardım değişim ofisi) katılım.
10-11 Aralık 1999 tarihlerinde yapılan Türkiye’nin AB adaylığının
teyid edildiği Helsinki Zirvesi kararlarında Türkiye’nin diğer aday
ülkeler gibi bir Katılım Öncesi Stratejisinden faydalanacağı ifade
edilmiştir. Bu çerçevede Helsinki Sonuç Bildirisinde aşağıdaki
konular yer almıştır:
-
Türkiye’nin
Topluluk programları ve ajansları ile, aday ülkeler ile Birlik
arasında, katılım süreci çerçevesinde yapılan toplantılara katılımı;
-
Önceki AB
Konseyi kararları çerçevesinde bir katılım ortaklığı hazırlanması,
bu ortaklığın aynı zamanda, siyasi ve ekonomik kriterleri ile, üye
ülke olmanın gerektirdiği yükümlülükler ışığında ve AB
müktesebatının üstlenilmesine ilişkin Ulusal Program ile bir arada,
katılım hazırlıkları üzerinde yoğunlaşması;
-
Komisyon’un
Türk mevzuatının Topluluk müktesebatıyla uyumlaştırılması amacıyla,
müktesebatın analitik incelenmesi sürecini hazırlaması;
-
Katılım
öncesine yönelik mali kaynakların eşgüdümü için tek bir çerçeve
sunulması.
Helsinki Zirvesi’nin ardından 11 Nisan 2000 tarihinde AB
müktesebatının analitik incelemesini gerçekleştirmek amacıyla 8
alt-komite kurulmuştur. Komisyon diğer adaylara olduğu gibi Türkiye
için de hazırladığı Katılım Ortaklığı Belgesini 8 Mart 2001
tarihinde yayınlamıştır. Bunu takiben Türkiye üyelik
yükümlülüklerini üstelenmesine ilişkin Ulusal Programı’nı 19 Mart
2001 tarihinde kabul etmiştir. Katılım Stratejisi çerçevesinde
yapılacak hibe nitelikli yardımların tek bir çerçeve altında
toplanması amacıyla hazırlanan Tek Çerçeve Yönetmeliği 17 Aralık
2001 tarihinde AB Konseyi tarafından kabul edilmiştir. Helsinki
Zirvesi’nin sonuçları uyarınca, Türkiye'nin aday ülkelere açık
bulunan tüm Topluluk programlarına katılımına dair Çerçeve Anlaşma
26 Şubat 2002 tarihinde Brüksel'de imzalanmış, 28 Haziran 2002
tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.
Kaynak:
www.ikv.org.tr