ankara escort
Güncel Yazılar

Avrupa Birliği Yolunda Türkiye’de Bölgesel Kalkınma Araçları ve Önemi

Bölgesel Kalkınma Araçları bir bölgenin sosyal ve ekonomik durumunu geliştirmek amacıyla 1930’lu yıllarda kurulmaya başlamıştır. Bu ajansların bir çok kısmı Avrupa üzerinde bulunmaktadır. Dünyada kurulan ilk bölgesel kalkınma ajansı 1933 yılında Amerika’da kurulan Tennessee Valley Authority Act kuruluşudur. Kuruluşun amacı Tennessee nehrinin havzasında yaşayan halka ucuz elektrik enerjisi hizmeti vermekti. (Ourdocuments, 2013; 1.paragraf). İlerleyen yıllarda kalkınma ajansları Avrupa’da hızla çoğalmaya başladı. Avrupa’da oluşumlar ağırlıklı olarak 2. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkmıştır. Bu dönemlerde kurulan çoğu ajansın kuruluş amacı ise kötüye giden durumu düzeltmektir. Başarılı da olmuşlardır. Avrupa şu anda elinde bulunduğu gelişmişlik düzeyini bu kuruluşlara borçludur.

Türkiye’de bölgesel kalkınma ajanslarının kurulmaya başlaması 1990’lı yılları bulmuştur. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında 1997 yılında Girişimci Destekleme ve Yönlendirme Merkezleri (GİDEM) kurulmuştur. (Planlama.Org, 2013; 4.Paragraf). Türkiye’de bölgesel kalkınma ajanslarının kurulmasındaki amaç yurt içinde beklenen yeniliklerin kendi içsel dinamikleri yanında Avrupa Birliği (AB)’ne katılma sürecini hızlandırmaktır. Türkiye’de bölgesel kalkınma konusu ilk defa AB ile imzalanan Katılım Ortaklığı Belgesi’nde gündeme gelmiştir. Daha sonra da Bakanlar Kurulu’nun bir kararı ile 3 (üç) bölgeye ayrılmıştır. Bölgelerin sınıflandırılmasında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması-İBBS (Nomenculature of Territorial Units for Statistics-NUTS) sisteminden yararlanılmıştır. (Yavuz,2013; s.27). Bu sistem ise Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) ve İçişleri Bakanlığı tarafından oluşturulan bir komisyon aracılığıyla yürütülmüştür. Finansmanı ise AB’dir. (Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi.2010;12). İBBS tarafından Türkiye Düzey-I, Düzey-II ve Düzey-III şeklinde gruplandırılmıştır. Bu gruplamaya göre de Türkiye 26 bölgeye ayrılmıştır. (T (Yavuz,2013; s.30).

Türkiye’deki Bölgesel Kalkınma Ajansları’nın amaçlarının özü; belirlenen bölgelerin sahip oldukları potansiyel güçleri harekete geçirerek ulusal ekonomiye katkılarını en üst seviyeye çıkartmak, gelişmiş bölgelerle geri kalmış bölgeler arasındaki farkları azaltarak genel bir ortalama yakalamak ve önce bölgesel sonra da global olarak rekabet gücünü arttırmaktır.

Türkiye’de bulunan kalkınma ajanslarının finansmanı devlet bütçesi, krediler, fonlar ve hibelerle karşılanmaktadır. AB’ye giriş süreci ile birlikte kredi, fon ve hibelerin büyük çoğunluğu AB’den gelmektedir. AB dışında Dünya Bankası da fon sağlamaktadır. Ancak bunlar düzenli bir gelir değildir. Kalkınma ajansları AB’nin istediği gibi projeler üretmesi ve projelerin uygulamasında AB’nin gösterdiği yolu takip etmesi neticesinde başarılı sonuçlar alındığı takdirde AB’den hibeler alabilmektedirler. İstenilen proje ortaya çıktığı halde uygulamada aksaklık ve olumsuzluklar olduğunda ise verilen hibe geri alınabiliyor. Hibelendirme konusunda AB’ni oluşturduğu IPA (Instrument for Pre-accession Assisstance-Katılım Öncesi Yardım Aracı) kapsamında destek sağlanmaktadır. (AB Bakanlığı,2013;14.paragraf).

Bölgesel Kalkınma Ajansları’nın önemi oldukça büyüktür. Bölgesel Kalkınma Ajansları bir ülkenin belli bir coğrafi bölgesi içinde yer alan kamusal ve özel şirketlerin yerel yönetimler ile sivil toplum kuruluşlarının işbirliği yapmasını sağlayan, kurduğu işbirliği ile bulunduğu bölgenin kalkınmasını hedefleyen ve bunları da yasal hükümlere dayandırarak gerçekleştirir. Amacı ve görevleri bakımından çok önemli rol düşmektedir. Uygulamada bu ajansların hesap verebilirlik, sürdürülebilirlik, yarar sağlayabilirlik, hizmette halka yakınlık, bütünleşme ve dahil olma gibi sorumlulukları mevcuttur. Kalkınma ajanları bölgenin planlama amaçlarını ve buna yönelik yapılan girişimleri destekler niteliktedir. Söz konusu bölgenin başarı ve refahının yükselmesine yardımcı olmaktadır. Bunu gerçekleştirirken özellikle ekonomik, sosyal ve çevresel hedefler saptar. Ekonomik kalkınma ve yeniden yapılanmaya destek verir. İstihdam alanında yatırımlar yapılır. Verimlilik ve rekabet gücünün artması için çaba harcar. Sürdürülebilir kalkınma desteklenir. Sanayi için gerekli ortam hazırlama çalışmaları yürütülür. Bölge için yerli ve yabancı, özellikle yabancı yatırımcılara teşviklerde bulunulur. Yeni projeler geliştirilir. Kısacası Bölgesel Kalkınma Ajansları bulundukları bölgede ekonomik gelişmeyi ve yeniden yapılanmayı oluşturmak, var olan yatırımlara ve ya olası yatırımlara ve rekabete yönelik iş verimliğini arttırmak, kaliteli ve donanımlı iş gücünün becerilerini geliştirmek vs. faaliyetlerinde bulunur. Bölgenin potansiyelini ve sorunlarını saptayarak geliştirdikleri politikalar ile bölgedeki ekonomiyi canlandırmak ve halkın bu gelişimlere katılımını ve bunlardan yararlanabilmesini sağlar. Tüm bunlar göz önüne alındığında bölgesel kalkınma ajansları gözle görülür bir öneme sahiptir. Geleceğe yönelik olarak da bölgesel ve küresel kalkınma alanlarında baş aktörler olarak rol oynayacaklardır.

Şafak TARTANKocaeli Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü 4. sınıf öğrencisi.

KAYNAKÇA

  1. Avrupa Birliği Bakanlığı, Web adresi: http://www.abgs.gov.tr/index.php?p=5 erişim tarihi: 24.07.2013 saat: 09.30
  2. DOĞAN YAVUZ A. Deren, “Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu”, Ankara, 2013, web adresi:
    http://www.vabpro.org/Portals/0/sunumlar/B%C3%B6lgesel%20Politika%20-%20Deren%20Dogan%20Yavuz.pdf  erişim tarihi: 24.07.2013 saat:14.15
  3. IŞIK Nihat, BAYSAL Duygu, CEYLAN Onur, “Bölgesel Kalkınma Farklılıklarının Giderilmesinde Bir Politika Aracı Olarak Kalkınma Ajansları”, Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt.3, Sayı.2, 2010,  web adresi:
    http://iibfdergi.nigde.edu.tr/attachments/article/130/1.pdf erişim tarihi: 24.07.2013 saat:15.00
  4. http://www.ourdocuments.gov/doc.php?doc=65  erişim tarihi: 24.07.2013 saat: 10.30
  5. http://www.planlama.org/index.php/tuerkiyede-boelgesel-kalknma-ajanslar/tuerkiyede-boelgesel-kalknma-ajanslar-bka erişim tarihi: 24.07.2013 saat: 11.00
Print Friendly

Nedir

İlginizi Çekebilir

Avrupa Birliği’nin Terörizmle Mücadele Politikaları

Literatürde terörizm kavramının ortak bir tanımına rastlamak mümkün değildir. Terör ve terörizm kavramları çoğu zaman …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir