Güncel Yazılar

Avrupa Birliği’nde Yasamanın Diğer Yüzü Delege ve Uygulama Tasarrufları

1 Aralık 2009 yılında yürürlüğe giren Lizbon antlaşması ile birlikte, Avrupa Birliği yasama işlemleri üzerinde de oldukça açık bir ayrıma giderek, bugüne değin oldukça karmaşık bir yapıya sahip olan yasama işlemleri daha anlaşılabilir bir yapıya kavuşturmuştur. Lizbon antlaşması ile Avrupa Birliği’nde yasama işlemleri ikiye ayrılarak, yasama karakteri taşıyan ve yasama karakteri taşımayan tasarruflar olmak üzere iki temel ayrıma tabii tutulmuştur. Yeni komitoloji kuralı olarak da adlandırılan ve yasama karakteri taşımayan tasarruflar da kendi içlerinde ikiye ayrılmaktadırlar. Bu işlemlerden ilki yasama “Delege Tasarrufları” olarak adlandırılmakta bir diğeri ise “Uygulama Tasarrufları olarak isimlendirilmektedir.

Avrupa Birliği’nde Lizbon antlaşması sonrası olağan yasama prosedürüne dahil olarak kabul edilen yasama tasarrufu çıktıları tüzük, yönerge, karar ve görüş olarak adlandırılmaktadır. Ancak yasama karakteri taşımayan tasarruflar, Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyi yetkilerinin Komisyon’a devri sonucu gerçekleştiği için daha çok olağan karar alma süreci sonucunda ortaya çıkan tüzük, yönerge, karar ve görüşlerde ufak değişikliklerinden gerçekleştirilmesi ya da yeknesak bir düzenlemenin gerekli olduğu durumlarda kullanılmaktadırlar.

Avrupa Birliği’nde yasama sürecinin bir başka yüzünü ortaya seren yasama karakteri olmayan tasarruflardan ilki Delege Edilmiş “Delegated Acts” işlemlerdir. Eski komitoloji prosedürünün Lizbon antlaşması ile düzenlenmiş hali olarak da kabul edilebilecek bu işlemler ile olağan karar alma süreci içerisinde kabul edilmiş olan tüzük, yönerge, karar ve görüşler üzerinde değişiklik yapılabilinmektedir. Lizbon antlaşması öncesi komitoloji prosedürü olarak adlandırılan bu işlemler, Lizbon antlaşması ile daha düzenli bir şekle kavuşturulmuş, bu işlemler ile yasama sürecindeki yük bir nebze azaltılmıştır. Ancak kendi yetkilerinin Komisyon’a devrederek bu işlemlerin yerine gelmesini sağlayan Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyi yetki devrinde her zamanki gibi oldukça cimri ve bir o kadar da katı bir tutum sergilemektedirler. Nitekim Komisyon tarafından yetki devri gerçekleştiğinde ve Komisyon kendisine devredilen bu yetkileri aştığında Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyi Komisyon’a devredilen bu yetkileri anında iptal edebilmektedirler. Ancak Avrupa Birliği’nde eski adıyla komitoloji yeni adları ile de (yeni komitoloji) yasama karakteri taşımayan tasarruf işlemleri, yasama sürecinin olağan bir sonucu olarak da kabul edilebilmektedir.

Yasama karakteri taşımayan Delege işlemler; Bir yasama işleminin esas teşkil etmeyen unsurlarının tamamlanması ya da değiştirilmesi amacıyla yasama niteliği taşımayan işlemleri kabul etme yetkisi Komisyon’a devredilmektedir. Daha öncede belirtmiş olduğum gibi Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyi tarafından gerçekleştirilen bu yetki devrinde, devredilen yetkinin süresi içeriği, kapsamı ve ne süre kadar kullanılacağı açık bir şekilde belirtilebilmektedir. Delege işlemlerde Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyi yetki devrini gerçekleştirebilmek için, sırayla Avrupa Parlamentosu üye tamsayısının salt çoğunluğu ile Bakanlar Konseyinin ise nitelikli çoğunluk ile hareket etmesi gerekmektedir. Yetki devri gerçekleştikten sonra ve Komisyon’a yetki devredildikten sonra ilgili işlemlerin başına Delege İşlemler olarak bir ibare eklenmekte ve bu şekilde de yasama, tüzük, yönerge ve kararlarda sık bir şekilde değiştirilmek zorunda kalınan detaylı hükümlere yer verilmesine gerek kalmayacaktır.

Yasama karakteri taşımayan tasarruflara ilişkin bir diğer işlem ise; “Uygulama işlemleri” “İmplementing Acts” olarak adlandırılmaktadır. Uygulama işlemleri, Delege işlemlere nazaran daha az önemli ve teknik konuları kapsamakta ve bağlayıcılık taşıyan işlemlerin iç hukukta gerekli düzenlemeleri yürürlüğe koyma aşamasında tektip – yeknesak düzenlemeler gerektiği hallerde kullanılmaktadır. Delege İşlemlerden farklı olarak Uygulama işlemlerinde, Komisyon ve Bakanlar Konseyi gereken düzenlemeleri gerçekleştirebilmektedir.  Yani delege işlemlerde yetki sadece Komisyon’a devredilirken, Uygulama işlemlerinde yetki gerekli durumlarda Bakanlar Konseyi’ne ya da Komisyon’a devredilebilmektedir. Uygulama işlemleri için yetki devri ile bir işlem gerçekleştiğinde bu tür işlemlerin başına Uygulama işlemi ibaresi eklenmekle birlikte Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyi, olağan yasama süreci kapsamında kabul edilen tüzüklerle üye ülkelerin Komisyon tarafından uygulama yetkisini denetlemesini sağlayabileceklerdir. Bir diğer ifade ile Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyi, Komisyon’u denetlemek için gerekli olan mekanizmaları ve ilkeleri bu şekilde bir tüzük kabul ederek hayata geçirmektedirler.

Yasama süreci üzerindeki yükün alınması, detaylı tedbirlerin, tasarrufları tamamlanması ve daha hızlı ve pratik hareket edilebilinmesi için, Komisyon’a gerçekleştirilen yetki devri yeni komitoloji prosedürü ile birlikte, yürütme gücünün sayısı oldukça fazla olan komitelerce kullanılmasını Komisyon’a sağlamaktadır. Komisyon’u denetleyen bu komiteler ulusal uzmanlar, tecrübeli temsilcilerden oluşmakla birlikte Komisyon şefinin başkanlığında toplanmaktadırlar. Bu prosedür ile birlikte üye devletler bir nebze de olsa karar alma mekanizmasında yer almakta ve dahil edilmektedirler.

DELEGE İŞLEMLER (ABİA 290)[1]

Delege İşlemleri daha çok balıkçılık ve çevresel konularda uygulanmıştır. Daha çok bu konulara ilişkin siyasi açından önem taşıyan değişikliklerin gerçekleştirilmesi için uygulanan bu işlem şu şekildedir;

Taslak-delege

UYGULAMA İŞLEMLERİ (ABİA 291.md)[2]

Daha teknik konuların dahil olduğu Uygulama İşlemleri ise Danışma Prosedürü ve İnceleme prosedürü olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Danışma prosedüründe Komisyon ilgili uygulama işlemine yönelik olarak taslağı hazırlamakta, Danışma komitesi, Komisyon başkanlığında her üye devletten bir temsilci olmak üzere toplanarak basit çoğunlukla karar kabul etmektedir. İnceleme prosedürü en fazla çevresel konular olmak üzere uygulanmakla birlikte, Genel programların uygulanması destekleyici bütçe uygulamaları, Ortak Tarım Politikası, balıkçılık politikası, çevre politikası, ticaret politikası ve vergilendirme gibi konuları da kapsamı altına almaktadır.

Uygulama işlemleri şu şekilde gerçekleşmektedir;

Uygulama-islemi

Altuğ GÜNAR, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü  Anabilim Dalı doktora öğrencisi.

17 Haziran 2014

———-

[1] Uygulama işlemlerine yönelik olarak hazırlanmış olan bu tablo belirtilen kaynaktan Türkçeleştirilerek alınmıştır. Kristof Geeraerts, Doreen Fedrigo-FazioInstitute for European Enviromental Policy, “The New Comitology Rules Delegated and Implementing Acts” Mayıs, 2011, s.7.

[2] Uygulama işlemlerine yönelik olarak hazırlanmış olan bu tablo belirtilen kaynaktan Türkçeleştirilerek alınmıştır. Ayrıca Uygulama işlemleri danışma ve inceleme prosedürü hakkında daha fazla bilgi için ilgili kaynaktan yararlanılabilir; Kristof Geeraerts, Doreen Fedrigo-FazioInstitute for European Enviromental Policy, “The New Comitology Rules Delegated and Implementing Acts” Mayıs, 2011, s.11.

Nedir uiportal

ULUSLARARASI İLİŞKİLER PORTALI, Uluslararası İlişkiler Araştırma ve Tartışma Platformu

İlginizi Çekebilir

“Bölgesel Güç” mü “Bölgesel Hiç” mi

Türkiye’nin bölgesel güç mü olduğu yoksa bölgesel güç olma potansiyeline sahip mi olduğu bu zamana …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir