"Öteki" kavramının adresi malum olduğu üzere Avrupa'dır. Ulus-devlet yapısı ile işlerlik kazanan "öteki" kavramı Avrupa imajının en yaralı mevzusudur ancak bundan şikayetçi olan grup ise ayrımcılığa maruz kalan yerli ve yabancı halktır. İşte bir kimlik tanımlaması daha Avrupa'da: yabancı olmak.

Hem yabancısın hem öteki.. Avrupa'da insanlara giydirilen bu semboller, her sene hazırlanan insan hakları ihlallerinde kınanmaktadır ama durum değişmemektedir. Bu anlamda çoğu Avrupa ülkesinden daha esnek yapıda ve çok kültürlülüğü ile bilinen Belçika'nın başkenti Brüksel'de geçtiğimiz günlerde ilginç bir karar alındı. Karar, Batı'nın "öteki"leştirme ile var olduğunu bir kez daha ispatlayan türdendi.

Brüksel'de bulunan Zaventem Belediyesi, memurlarına Flamanca bilme ve konuşma emri verdi. Flamanca'yı bilmeyen hiç kimse kamu alanlarında çalışamayacak ve hizmet veremeyecek. Ama ülkenin yapısı çok çeşitlilik arzediyor. Abartısız en az yüz farklı lisanı kullanan insanlar yaşıyor bu ülkede. Federal yapısı gereği Almanca, Fransızca ve Flamanca yasada yer alan dillerden. Üstelik Zaventem, uluslararası havaalanının bulunduğu ilçe, yani geçiş bölgesi. İnsanlar artık "tektipçi" bir yasa ile karşı karşıya. Ülkeye gelenler yahut gidenler, ilçenin genelinde yaşayan insanlar bu yasadan ağır darbeler yemiş durumlar. Çünkü;

Karar içeriğini iyi analiz edebilirsek, burası "Flaman'ındır Flaman kalacak" demekten öte siz "yabancısınız" demektir. Yerel yönetimler hizmetle yükümlüdürler ancak burada hizmetten söz etmek mümkün değil artık. Flamanca bilmiyorsanız yanınızda eşantiyon bir tercümanla dolaşmak ve derdinizi anlatıp işlerinizi halletmek zorundasınız.

Herkesin kendi dili ile yaşadığı Brüksel'deki bu tektipçi zihniyetin aldığı karar gereği memurlara bir de Flamanca bilmeyenlerle nasıl anlaşabileceklerine dair dersler verilmeye başlandı. Ülke birkaç gün önceki gibi yüzlerce kimlikten değil sadece iki tanım kazanmış(!) oluyor böylece: biz ve onlar. Bu zihniyetin pratiğe dökülmüş hali Flamanca konuşan insanı önemli kılmak. Çünkü bir dili bilmek, konuşmak yavaş yavaş kabullenme riskini de taşımaktadır. Yine yozlaşmanın, unutturmanın, sömürmenin diğer önemli bir savaş taktiğidir dil'e saldırmak. Belediyenin aldığı karar saldırmak şeklinde değilse de bundan pek de aşağı bir amacı içermiyor ne yazık ki.

Eskisi gibi kolay olmayacak artık ev ve arsa kiralamak, satın almak. Flamanca bilmeyene ne ev var ne arazi. "İstenmediğini" daha anlatsın değil mi? Henüz şehre girer girmez başlıyor bu ihtar, şehrin içine doğru yürüyünce iyice kazınıyor kafalara. İlçenin her yeri afişlerle dolu. "Flamanca konuş, bizden ol, biz ol."

Aslında bölgede yıllardır süren Flaman ve Valon savaşına da baktığımızda kararın Flaman üstünlüğü sağlamak gibi bir anlam taşıdığını söylemek de mümkün. Uzun zamandır Brüksel bölgesine göre daha az haklara sahip olan bölge değişen ve güçlenen yüzüyle artık daha fazla hak talep ediyor. Bu yönüyle kavgalı oldukları ülkenin diğer kısmına da ceza veriyor olabilirler.

Tüm bunlar tek bir yola çıkıyor o da, araç ne olursa olsun amacın "kimlik" krizi meydana getirmesidir. "Böl, parçala yut" taktiğinin yeni politikası alt-üst kimlik çatışmaları oluşturmaktır. Bu kimlik tartışmalarındaki birinci adres Batı ülkeleridir; ikinci sırayı Türkiye alıyor. Batı'nın var olması öteki ve yabancı kavramları ile mümkündür. Bunun da neden olduğu en dramatik, sosyolojik ve siyasal kriz "kimlik, aidiyet ve var olma" sorunudur.

İkinci sıradaki Türkiye'de yaşanan benzer sorunları da bu yazıya kısa da olsa eklemekte yarar var. Dün Taraf gazetesinde Rojin'in dili ve kimliği yüzünden neler çektiğini anlatan bir röportaj yayınlandı.* Kendisi olarak var olmak isteyen Rojin, Dünya'nın diğer ülkelerinde, Avrupa'da olduğu gibi ülkemizde de yaşanan etnik tartışmalara bir örnek. Ne zaman öğreneceğiz bilmiyorum ki "farklı olsan da yaşa" demek yetmez " farklılıklarınla beraber yaşa" demek tam ve adaletli bir yorumdur.

---
* http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=13850

Yazarın diğer yazılarını görmek için tıklayın.
Köşe yazarlarımızı görmek için tıklayın.