istanbul escort beylikdüzü escort şirinevler escort kayseri escort escort bursa bursa escort escort bayan bursa kayseri escort bayan istanbul escort sakarya escort eskişehir escort antalya escort chip satışı zynga chip chip satışı zynga chip chip satışı zynga chip chip satışı zynga chip chip satışı zynga chip live stream pro7 sat 1 hacklink astropay astropay kart ankara oto çekici oto çekici istanbul escort bayan escort bayan istanbul memur alimi polis alimi webmaster forum hacklink İran'ın Dünya Gaz Rezervlerinde Yeri | UİPORTAL
Güncel Yazılar
escort bayan antalya eve gelen escort konya eve gelen escort konya escort bayan konya eve gelen escort konya eve gelen escort konya eryaman escort mersin escort porno izle porno izle

İran’ın Dünya Gaz Rezervlerinde Yeri

Dünya doğalgaz rezervlerinde İran, Rusya’dan sonra ikinci büyük paya sahiptir. İran’ın sanayisinde son yıllarda petrolün payı düşerken doğalgazın payı artmış ve ülkenin enerji ihtiyacının karşılanmasında doğalgazın payı yüzde 60’lara yükselmiştir. İran, çevresel ve ekonomik nedenlerle önümüzdeki yıllarda doğalgaz üretimini artırmayı hedeflemektedir. Ayrıca dünya enerji piyasasında doğalgaz tüketiminin artacağı beklentileri de İran’ı, doğalgaz üretimine ağırlık vermeye yönlendirmektedir. İran yetersiz sermaye ve düşük teknoloji nedeniyle üretim bakımından ikinci sırada bulunmamaktadır. Ülkenin özel şirketlerinin yatırımları yeterli olmadığı için ciddi yabancı sermayeye ihtiyaç duymaktadır. Bir çok enerji zengini ülkeden farklı olarak İran’da enerji piyasasında Batı’nın değil Doğu’nun (Hindistan, Çin ve Japonya) şirketleri ağırlık kazanmaktadır. Doğalgaza yönelme içte petrol tüketiminin azalması ve dışta da doğalgaz fiyatlarının giderek yükselmesi ile açıklanmaktadır. Doğalgaz rezervleri 23-28 trilyon m3 arasında değişen İran’da yetersiz sermaye ve düşük teknoloji nedeniyle % 60’ı açılmamış yataklar bulunmaktadır. Açılmamış yatakların işletilmesi durumunda doğalgaz üretiminde payının artacağı söylenebilir. En büyük doğalgaz yatakları Katar ile sınırda buluna Güney Fars bölgesi, offshore Kuzey Fars sahası ve Fars eyaletinde bulunan Nar-Kangan, Aghar ve Dalan doğalgaz alanlarıdır. 1988 yılında keşfedilen Güney Fars sahası en fazla doğalgaza sahiptir. Bu doğalgaz sahasını İran ve Kuveyt paylaşmış durumdadır. Eylül 1997’de yabancı şirketlerle imzalanan anlaşmaya göre Güney Fars doğalgaz yataklarına 2 milyar dolar yatırım yapılmıştır Anlaşmada Total Fina Elf % 60, Petronas % 30 ve Gazprom % 30 pay almıştır.

Doğalgaz Alanında Yabancı Sermaye
İran’ın günlük doğalgaz üretimi 189 milyon m3’dur. İran Milli Petrol Şirketi (İMPŞ) petrol ve doğalgaz arama, üretim, rafine ve taşımacılığından sorumludur. İran Milli Gaz Şirketi ise toplama, işletme, dağıtım ve ihracından sorumludur. İşlenmemiş doğalgaz rezervlerini işletmek ve üretilen gazı dışarıya satmak için İran’ın yabancı sermayeye ihtiyacı bulunmaktadır. İran’ın doğalgaz alanına yapılacak yatırımlara ekonomik nedenle olduğu gibi uluslararası ekonomik ve siyasi itibarını artırmak için de ihtiyacı bulunmaktadır. Enerji araştırma ve üretimi büyük miktarlarda para ve teknolojik yatırım gerektirmektedir. Yetersiz sermaye ve düşük seviyeli teknoloji enerji üretimini de düşürmektedir. Doğalgaz kaynakları itibariyle ikinci sırada bulunan İran, düşük düzeyli teknoloji, yetersiz sermaye, ekonomik ve politik istikrarsızlık nedenleri ile doğalgaz sahalarını geliştirememiştir. Şah döneminde yapılan petrol ve doğalgaz anlaşmalarının 1979 devrimi ile birlikte fes edilmesi sonucu İran’a 20 yıl yabancı sermaye girmemiştir. Ayrıca ABD tarafından uygulanan ambargo Avrupa ve Asya’nın ünlü firmalarının İran’a yatırım yapmamalarına neden olmuştur. İran’ın kendisi yüksek araştırma ve üretim teknolojisinden yoksun olmuş ve Avrupa ülkelerinin de yüksek teknolojileri İran’daki Batı karşıtlığı ve uygulanan zorluklar nedeniyle ülkeye girememiştir.

Haşemi Rafsancani’nin cumhurbaşkanlığı döneminde (1989-1997) İran’ın dış politikasında değişiklik yaşanmıştır. İzolasyondan kurtulmak için Avrupa ve Asya ülkeleri ile görüşen İran, aynı zamanda bu ülkelerin şirketlerini doğalgaz alanında yatırım yapmaları için ikna etmeye çalışmıştır. 1997 yılında Hatemi’nin iktidara gelmesi ile birlikte görüşmeler uygulamaya dönüşmüştür. 1998 yılında hazırlanan 5 yıllık ekonomi planı ve 1998 yılından itibaren imzalanan buy- back anlaşmaları büyük miktarlarda yabancı sermayenin enerji alanına gelmesine neden olmuştur. Öte yandan ülkelerin sanayilerinin gelişmesi ile birlikte enerji ihtiyacının hızla artış göstermesi İran doğalgazına ve petrolüne olan ihtiyacı artırmıştır. ABD firmalarının ambargo nedeni ile İran’a yatırım yapmamaları ve İran’ın keşfedilmemiş büyük miktarlarda doğalgazının bulunması İran’ı yatırım açısından çekici kılmıştır.

Türkiye, Avrupa ülkeleri, Pakistan, Hindistan, Kuveyt, Çin, Güney Kore ve Tayvan İran’ın en önemli doğalgaz ticaret ortaklarıdır. Avrupa şirketlerinden Fransa’nın Elf, İtalya’nın ENİ, İngiltere-Norveç’in Shell ve Japon Petrol araştırma Şirketi ve Endonezya Petrol Şirketi ve Hindistan ve Çin şirketleri önemli yatırımlar yapmıştır. Bu şirketlerle yapılan anlaşma sonrasında ABD Kongresi’nin 30 Eylül 1996 tarihinde İran ve Libya’ya yönelik kabul ettiği ambargoyu uygulamaması İran enerji alanına yatırımları hızlandırmıştır. Aslında son yıllarda ABD enerji şirketlerinin dolaylı yolla İran enerji piyasasına girmeye çalıştıkları görünmüştür. Yabancı şirketlerin İran içinde yatırım yapması İran’ın uluslararası enerji piyasasında imajını olumlu yönde etkilemiştir. 2000 yılında İtalya’nın ENİ Şirketi ile İran arasında Güney Fars sahasını geliştirilmesi için 3 milyar dolarlık anlaşma imzalanmıştır. Rusya, Nijerya ve Katar gibi ülkelerde doğalgaz dağıtımı yapan Güney Afrika Doğalgaz Dağıtım Şirketi Sasol Gaz ile İran arasında son üç yılda yürütülen büyük çaplı projeler bulunmaktadır. Sosal Gaz’ın Yönetim Kurulu Başkanı Pat Davies, İran Milli Petrol Şirketi ile işbirliğinin devamının ABD-İran ilişkilerinin geleceğine bağlı olduğunu söylemiştir.

Doğalgaz Hatları
Günümüzde sadece Türkiye’ye doğalgaz hattı olan İran yeni güzergahlar üzerinde çalışmalar yapmaktadır. Çıkarılan gazın miktarı arttıkça doğal olarak dışarıya satması gerekecektir. Bu satışı gerçekleştirmek için güvenli ve stratejik boru hatları ve güzergahlar üzerine yoğun bir çalışma yürütmektedir. Hatlar aracılığı ile dışarıya açılım İran’a ekonomik olduğu kadar siyasi kazançlar sağlayacaktır. Aynı zamanda İran’ın Asya ve Avrupa enerji pazarına açılmasını sağlayan bu hatlara ABD müttefikleri de destek vermektedir. İran hükümeti Temmuz 2005’de doğalgaz, petrol ve petrol ürünlerinin satışını dolar değil de euro ile yapmayı kararlaştırmıştır. Amerika’nın dünya ekonomisindeki hegemonyasına zarar verecek bu strateji ekonomik anlamda İran’ın ABD’ye karşı atağa geçmesi anlamına gelmektedir.

Günümüzde İran yönetimi iki doğalgaz hattı üzerine çalışmalarına sıkılaştırmış durumdadır: İran-Avrupa ve İran-Pakistan-Hindistan-Çin Hattı. Avrupa’ya Türkiye, Ermenistan-Gürcistan-Karadeniz-Ukrayna, Ermenistan-Gürcistan-Rusya –Ukrayna ve deniz altından İtalya gibi hatlarla, Asya’ya İran-Pakistan-Hindistan doğalgaz hattı aracılığı ile açılmayı hedeflemektedir. İran Avrupa ülkeleri ile imzaladığı doğal gaz anlaşmalarına göre 2007’den itibaren söz konusu doğalgaz alternatif hatları ile çıkarılacak gazı satmayı planlamaktadır. Fakat Amerikan Enerji Dairesi’nin açıklamasına göre İran yönetimi bunu ancak 2009 yılında başarabilecektir. 8 Ağustos 1996’da imzalanan 25 yıllık doğalgaz anlaşmasına göre 2001’den itibaren Türkiye İran’dan yıllık 10 milyar m3 doğalgaz alacaktı. Erbakan Hükümeti döneminde imzalanan anlaşma Türkiye’nin imzaladığı en pahalı doğalgaz anlaşması niteliğinde idi. AKP iktidarı döneminde Rusya’dan ve İran’dan alınan doğalgazın fiyatının düşürülmesini istenmiştir. Erdoğan’ın 27 Temmuz 2004 tarihinde İran’ı ziyareti sırasında doğalgaz fiyatı görüşülmüş fakat olumsuz sonuçlanmıştır. İran’ın Türkiye üzerinden Avrupa’ya doğalgaz satmasına karşı Türkiye doğalgaz fiyatında indirim talep etmiştir. Fakat bu görüşmelerden şu ana kadar bir sonuç alınamamıştır. İran Petrol Bakanı Uluslararası İlişkiler Yardımcısı Muhammed Hüseyin’in 16 Ağustos 2005’te İRNA’ya yaptığı “Türkiye’nin İran’dan gaz alımı ile ilgili tepkisi İran için kabul edilemezdir. Avrupa hattında Ukrayna güzergahı kullanılacaktır” açıklaması Türkiye’nin Avrupa hattının dışında kalma ihtimalini artırmaktadır.

* 30 Ekim 2004’te İran Petrol Bakanı Bijan Namdar Zanganeh’in Çin’i ziyareti sırasında Çin’in Sinopek Petrol Şirketi ile İran arasında doğalgaz anlaşması imzalanmıştır. Yapılan anlaşma ile Çin, 25 yıllık dönemde İran doğalgaz alanına 100 milyar dolarlık yatırım yapmayı hedeflemektedir.
* 15 Mart 2005 tarihinde Kuveyt’le 25 yıllık doğalgaz anlaşması imzalayan İran, 2007 sonundan itibaren bu ülkeye günlük 10 milyon m3 doğalgaz satacaktır. İran’ın Enerji Bakanı Bijan Namdar Zanganeh açıklamasına göre ülke bu anlaşmadan yıllık 7 milyon doların üstünde gelir elde edecektir. İki ülke arasında doğalgaz ticareti boru hattı üzerinden değil denizden gemilerle yapılacaktır.
* Yine 15 Mart 2005’te İran-Umman arasında da doğalgaz anlaşması imzalanmıştır. Anlaşmaya göre İran 2006’dan itibaren deniz altından döşenen boru hattı aracılığı ile Umman’a yıllık 10 milyon m3 doğalgaz satacaktır.
* 5 Haziran 2005’te İran-Hindistan arasında imzalanan doğalgaz anlaşmasının hacmi 22 milyar dolardır. Anlaşmaya göre 2009 yılından itibaren 25 yıllığına İran her yıl Hindistan.’a 5 milyon ton sıvılaştırılmış gaz satacaktır. Böylece Hindistan, İran’ın Cafer ve Kuzestan bölgesinde bulunan Yadavaran doğalgaz sahasında % 10’luk paya sahip olmaktadır. Anlaşma İran Doğalgaz Milli İhracat Şirketi ile Hindistan’ın üç şirketi ( Hindistan Petrol Şirketi, Gail ve Baharat) arasında imzalanmıştır. İran Petrol Bakanı Namdar Zanganeh’in sözlerine göre Hindistan gazın alımını 2.5 milyon ton artırırsa Yadavaran’daki hissesi % 20’ye yükseltilecek. İran’ın ülke açısından çok önemli jeostratejik konuma sahip üç Güney Kafkasya ülkesi ile doğalgaz anlaşmaları bulunmaktadır. Bu anlaşmalar İran’a ekonomik çıkarın yanı sıra siyasi etkinlik de kazandırmaktadır. Bu nedenle Rusya enerji açısından kendine bağımlı olan Ermenistan’ın İran’dan boru hattı ile doğalgaz almasına karşı çıkmıştır. İran doğalgaz rezervlerini Kafkasya’nın enerjiye ihtiyacı olan ülkeleri ile ilişkilerini geliştirmek ve bölgenin yakınlığı nedeniyle ulaşım ucuzluğunu da kullanmaktadır.
* 14 Mayıs 2004 tarihinde İran Enerji Bakanı’nın Ermenistan’ı ziyareti sırasında taraflar arasında 20 yıllık doğalgaz anlaşması imzalanmıştır. Anlaşmaya göre Ermenistan her yıl İran’dan 1.1 milyar m3 doğalgaz alacaktır. ABD ve Rusya bu anlaşmaya karşı çıksa da Rusya Gazprom Şirketi daha sonra İran-Ermenistan arasında çekilecek doğalgaz boru hattına danışmanlık yapacağını açıklamıştır.
* 26 Nisan 2005 tarihinde Gürcistan’ı ziyaret eden İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Hamid Rıza Asefi’nin Gürcistan Başbakanı Zurab Nagaideli ile imzaladığı altı anlaşma arasında doğalgaz anlaşması da bulunmaktadır. Gürcistan’a doğalgazı boru hattı ile satacak olan İran, bu hattın çekilmesi içinde 2.5 milyon dolar karşılıksız yardım yapacağını vaat etmiştir. Boru hattı güzergahının Azerbaycan üzerinden geçeceği beklenmektedir. Gürcistan Rusya doğalgazına olan bağımlılığını düşürmeyi hedeflerken İran, ABD’yle yüksek düzeyde işbirliği olan Gürcistan yönetimi ile ilişkilerini geliştirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca Azerbaycan üzerinden çekilerek boru hattının İran gazını Avrupa’ya taşıma ihtimali bulunmaktadır.
* İran’ın Ukrayna ile de doğalgaz anlaşması bulunmaktadır. İran Ukrayna ile yaptığı doğalgaz anlaşması aracılığı ile Avrupa’ya açılmayı hedeflemektedir. Enerjiye olan ihtiyacı artan Avrupa ülkeleri de İran doğalgazına ihtiyaç duymaktadır. Avrupa, enerji kaynağını İran ise, müşteri kaynağını çeşitlendirmeyi hedeflemektedir. Ukrayna, doğalgaz güzergahı ile ilgili İran’a iki teklif yapmıştır: İran-Ermenistan-Gürcistan-Karadeniz-Ukrayna-Avrupa ve İran-Ermenistan-Gürcistan-Rusya-Avrupa.

İran’ın enerji alanında yürüttüğü çalışmalar sadece ekonomik değil stratejik anlam da taşımaktadır. Bu anlaşmalar ABD tarafından uygulanan ambargoda oluşan deliğin genişlemesi anlamına gelmektedir. Öte yandan verimli kullanıldığı zaman üst düzeyde ekonomik fayda sağlanacaktır. İran dünya gaz rezervlerini 2/3’ni topraklarında barındırmaktadır. Sermaye yetersizliğinden yıllarca işlenmemesi İran’ı dünya enerji şirketlerinin cazibe merkezi haline getirmiştir. İran ekonomik sıkıntılarını aşmak ve yıllarca uygulanan ambargo sonucu ortaya çıkan sıkıntıları aşmak için petrol ve doğalgaz yataklarına yatırım yapmayı ön planda tutmaktadır. Üretimi artacak enerji kaynaklarının karlı olması için üretilen doğalgazın satımı ön planda tutulmaktadır. Bunun için ise İran’ın güvenilir ve karlı doğalgaz boru hattı güzergahlarına ihtiyacı vardır. İran doğalgaz boru hattı güzergahlarını çeşitlendirmek için komşu ve yakın çevrelerdeki ülkeler görüşmelerini hızlandırmaktadır. Japonya’nın üçüncü büyük enerji pazarı olan İran’ın hedefinde Avrupa ve Çin ile enerji işbirliğini geliştirmek bulunuyor. Çin ve Avrupa da İran ile enerji işbirliği konusunda yakın ilgi göstermektedir. Bu anlamda İran’ın sahip olduğu enerji yatakları, nükleer görüşmelerde baskıların artması önündeki engellerden biri olarak değerlendirilebilir.

Cavid VELİEV, TUSAM, YAKINDOĞU Araştırmaları Masası

Kaynak: http://www.tusam.net/makaleler.asp?id=296&sayfa=14

Print Friendly

Nedir

İlginizi Çekebilir

Azerbaycan bir demokrasi mi?

Cumhurbaşkanlığı makamı babadan oğla geçen bir rejim demokrasi olabilir mi? Olamaz tabii ama Aliyev, demokrasi …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

 

ankara escort ankara escort ankara escort bayan escort ankara ankara escort ankara escort ankara escort ankara escort bayan ankara escort ankara bayan escort beylikdüzü escort bayan beylikdüzü escort beylikdüzü escort bahçeşehir escort bayan istanbul escort bursa escort beylikdüzü escort bursa escort istanbul escort istanbul escort mersin escort bayan escort kayseri escort bayan bursa kocaeli escort atasehir escort bayan porno izle porno izle porno izle porno izle porno izle gaziantep escort izmir escort istanbul escort istanbul escot bayan