istanbul escort bayan escort bayan istanbul memur alimi polis alimi webmaster forum hacklink Orta Doğu Petrolü ve Büyük Güçler | UİPORTAL
Güncel Yazılar
escort bayan antalya eve gelen escort konya eve gelen escort konya escort bayan konya eve gelen escort konya eve gelen escort konya eryaman escort mersin escort porno izle porno izle

Orta Doğu Petrolü ve Büyük Güçler

Uluslararası sistemin ve ilişkilerin parametrelerini çözmeye çalışırken petrolün dünya ekonomileri üzerindeki etkisini anlamak çok önemlidir. Hızla küreselleşen dünyada ülkelerin birbirleriyle siyasi ve ekonomik olarak giderek daha çok entegre olmaları, beraberinde bir güç mücadelesi doğurmaktadır. Strateji, güç ve politika, petrol dünyasında ekonominin diğer alanlarında olduğundan daha fazla etkinlik göstermektedir. Petrol politikalarının ve uygulanan stratejilerin temelinde, temel enerji kaynağı haline gelmiş olan petrolün getirisinin kimler tarafından, nasıl ve hangi oranlarda paylaştırılacağı çabaları yatmaktadır. Petrolün denetimi oldukça yaygın ve haklı bir şekilde, ekonomik ve siyasal başarının anahtarı olarak görülmektedir.

20. yüzyıla damgasını vuran petrolün ticari amaçlarla kullanımı 19. yüzyılın ortalarına denk gelmektedir. Ticari amaçla ilk petrol arama faaliyeti “Pensilvania Rock Oil Company” adlı bir şirket tarafından 1850’li yılların sonlarına doğru ABD’nin Pensilvanya eyaletinde gerçekleştirilmiştir. Birinci Dünya Savaşı’nda petrolün önemi daha çok anlaşılmış, özellikle de deniz kuvvetlerinde petrolden yararlanmanın savaş gücünü artırdığı görülmüştür. Savaşın ortaya çıkardığı bir diğer çarpıcı realite ise petrolün gelişen ve gelişmekte olan ülkelerin gözünde “iktidarı” sağlamlaştıran sihirli bir değnek olduğu idi. Kimde petrol olduğu, kimin petrol istediği, bu petrolün ne değerde olduğu hep anlaşmaların ve paylaşımların konusuydu. Savaşı takiben bu denkleme sokulması gereken, sadece pazar yeri, arz-talep dengesi değil, daha başka faktörler de bulunmaktaydı. Petrol bir güç ve hükümranlığın da sembolüydü. Bu ise petrol şirketlerinin ve devletlerin kendi içlerindeki çıkar çatışmalarıyla, uluslararası politikanın uzun yıllar belirleyicisi olacağı gerçeğini yansıtıyordu.

Petrolün uluslararası düzende önemini gösteren en çarpıcı örnek kuşkusuz ki OPEC petrol krizidir. Petrol ithal eden devletler, 1973 sonundan başlayarak, OAPEC’in (Petrol İhraç eden Arap ülkeleri Birliği) belirli devletleri hedef alan petrol ambargosu ve OPEC’in petrol fiyatlarını yükseltmesi dolayısıyla ortaya çıkan bunalımdan etkilenmişlerdir. 17 Ekim 1973’de Kuveyt’te toplanan 10 OAPEC üyesi devletin temsilcileri, İsrail’in 1967’de işgal ettiği topraklardan çekilip, Filistinlilerin yasal hakları güvenceye kavuşturulana kadar petrol üretimini her ay en az %5 kesintiye tabi tutmayı karara bağladılar. Bu karar, dünya petrol talebinin arttığı bir döneme rastlamıştır. Bu talebin karşılanabilmesi için üretimin artırılabileceği tek bölge Orta Doğu idi. Bu durumda ambargonun etkisini göstermesi kaçınılmazdı. Fakat bu karar tüm OAPEC üyelerince benimsenen bir karar değildi. Tüm Arap ülkelerinin karara katılmaması ve kararın zorluğu nedeniyle ambargo amacına ulaşamamıştır. Asıl olarak düşmanı cezalandırmayı hedefleyen petrol ambargosu petrol pazarının içinde olan “dost” ülkelere de zarar vermiştir. 1973 petrol krizinin en önemli etkilerinden birisi kuşkusuz ki harcama kalemlerinin değişmesi olmuştur. 1973’ten sonra, en büyük petrol rezervlerine sahip olduğu varsayılan Basra Körfezi, aynı zamanda dünyanın en hızlı silahlanan ülkelerinin yer aldığı bir bölge durumuna gelmiştir. Bu gelirlerin çok büyük kısmı silahlanmaya ayrılmıştır.

Verilen örnek, petrolün etkinliğini gösteren pek çok örnek arasında sadece bir tanesidir. Özellikle Orta Doğu bölgesinde bulunan petrol rezervleri, büyük güçlerin bu bölgeye ilişkin politikalarını şekillendiren, bölge devletlerine müdahale isteklerini artıran, bölgeyi güç mücadelesine maruz bırakan, Orta Doğu devletleri arasında siyasal ve ekonomik farklılaşmayı ve çatışmayı yoğunlaştıran en güçlü unsur görünümündedir. Bu makale kapsamında, bölgede mevcut petrolün Orta Doğu devletlerinin ekonomilerini ne yönde etkiletebildiği, büyük güçlerin özellikle de ABD’nin bölge devletleriyle petrol bağlamındaki ilişkilerinin niteliği, Basra Körfezi’nin petrol potansiyeli açısından önemi gibi konular incelenektir.

Jeopolitik Hakemli Dergi – 2005

Gamze Güngörmüş Kona

Makaleyi indirmek için buraya tıklayın.

Print Friendly

Nedir

İlginizi Çekebilir

İkinci ABD Operasyonu Sonrası Irak’ın Ekonomik Görünümü

Bilindiği gibi ABD’nin Irak’a müdahalesi siyasi istikrarı sağlama amacı taşımaktadır. Bugüne kadar yaşanan gelişmeler, ABD’nin …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

 

bursa escort beylikdüzü escort bursa escort istanbul escort istanbul escort mersin escort bayan escort kayseri escort bayan bursa kocaeli escort atasehir escort bayan porno izle porno izle porno izle porno izle porno izle