Güncel Yazılar

Politika Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Literatürünün Türkiye-AB Mukayeseli Analizi

Sosyal bilimlerin alt kategorisinde yer alan “politika bilimi ve uluslararası ilişkiler” literatürüne ilişkin Türkiye’nin yayın ve atıf istatistiklerinin Avrupa Birliği (AB) üye ve aday üye devletler ile kıyaslamasının yapıldığı bu çalışmada, SCImago Dergisi & Country Rank (SJR) sitesinin verileri kullanılmıştır. Ulaşılan verilerin analiz ve değerlendirmesinden önce SJR hakkında biraz bilgi verelim.

SJR, Scopus veri tabanında (Elsevier BV) yer alan dergilere ve ülkelere ilişkin bilimsel göstergeleri içeren bilgilerle geliştirilen bir portaldır. Bu göstergeler, 1996 yılından itibaren Scopus veri tabanında bulunan dergiler üzerinden değerlendirme yapmak ve bilimsel etkiyi analiz etmek için de kullanılabilmektedir. Bu platform, Google PageRank olarak bilinen algoritmanın SCImago tarafından geliştirilen versiyonu ile çalışmaktadır. [1]

Bu çerçevede SCImago Lab, yayıncılık alanından uluslararası ortaklarla, bilimsel bilgi tedarikçileri, üniversiteler ve devlet kurumları ile yakın işbirliği içinde faaliyetlerini yürütmektedir. Bu sayede, ortaklaşa üstün analiz araçları ve değerlendirme kavramları geliştiren Elsevier ile işbirliğinin bir sonucu olarak, hem açıkça dergi değerlendirme web ortamı hem de dünya çapında bir araştırma performans kurumu ilgililerin hizmetine sunulmaktadır.[2]

SJR,  Scopus veri tabanını kullandığı için burada Scopus’tan da biraz söz etmek gerekir. Scopus, hakemli bilimsel dergi, kitap ve konferans tutanaklarından oluşan literatürü sunan en büyük özet ve atıf veri tabanıdır. Bilim, teknoloji, tıp, sosyal bilimler, sanat ve beşeri bilimler alanlarında dünyanın araştırma üretimine kapsamlı bir bakış imkanı veren Scopus; literatürün durumunu izlemek, analiz etmek ve araştırmak için görsel sonuçlar ortaya koyan akıllı araçlar içermektedir. Araştırma giderek küresel, disiplinler arası ve işbirlikçi hale geldikçe, Scopus’un iddiasına göre Scopus’u seçtiğinizde dünyadaki kritik araştırmaları kaçırmayacağınızdan emin olabilirsiniz.[3]

H İndeks konusunda da kısa bir açıklama yapmakta fayda var. Türkçe literatürde h-sayısı, h-faktörü, h-değeri, h-göstergesi gibi farklı isimlerle nitelendirilen h-endeksinin ortaya çıkışı 2005 yılına rastlamaktadır. Bir fizik profesörü olan Jorge E. Hirsch tarafından ortaya konulan h-indeksi yayın faaliyeti ile atıf etkinliğini birlikte ölçmeye çalışan ve bilim insanlarını akademik açıdan değerlendiren bir göstergedir.[4] Jorge E. Hirsch’in kendi tanımına göre bir bilim insanının “h” göstergesi, eğer “h” en geniş numaralı “N” sayıdaki makalenin her biri için aldığı en az “h” atıfıdır.[5]

Bu açıklamalardan sonra çalışma bulguları üzerinde değerlendirme ve analize geçebiliriz. Öncelikle tablomuzu verelim. Bu tablo, SJR’daki sosyal bilimlerin alt kategorisinde yer alan “politika bilimi ve uluslararası ilişkiler” literatürü seçilerek, Türkiye, AB üye ve aday devletler ve diğer devletlerin verileri kullanılarak oluşturulmuştur. Tabloda görüleceği üzere ülkelerin seçilen literatüre göre 1996-2014 yıllarında akademik dergilerde yayınlanan dokümanlar, bu dokümanlara yapılan atıflar, dokümanlara yapılan atıf ortalaması ve H indeksi verilmiştir. Ayrıca ülkelerin yanına dâhil oldukları toplulukların da kısaltması yazılmıştır. Yine AB kurucu devletler dışındaki üye devletlerin, Birlik’e katıldıkları yıl ülke yanında verilmiştir.

ÜLKELER

Doküman

(1996-2014 Yayınlanan)

Atıflar

(1996-2014 dokümanlara yapılan atıf)

Doküman Başına Atıf

(1996-2014 boyunca yayınlanan dokümanlara yapılan atıf ortalaması)

H İndeks

AB Üye Ülkeleri

Almanya (G7) (G20)

5176

23504 5,85

57

Fransa (G7) (G20)

5165

10279 2,72

35

İtalya (G7) (G20)

1970

7948 7,45

34

Belçika

1618

7006 5,71

33

Lüksemburg

71

182 5,98

7

Hollanda

2415

15151 9,12

51

İngiltere (1973) (G7) (G20)

15548

93373 8,78

79

Danimarka (1973)

891

6207 11,86

35

İrlanda (1973)

782

3959 8,99

27

Yunanistan (1981)

407

1607 5,63

17

İspanya (1986)

1822

4037 5,03

23

Portekiz (1986)

707

1390 2,34

15

Avusturya (1995)

601

2633 6,46

24

Finlandiya (1995)

551

2977 8,60

25

İsveç (1995)

1216

8571 12,19

40

Kıbrıs (2004)

91

417 9,29

11

Çek Cum. (2004)

282

613 4,56

13

Estonya (2004)

139

614 8,75

13

Macaristan (2004)

349

1133 6,14

17

Letonya (2004)

44

76 2,80

6

Litvanya (2004)

376

755 3,44

12

Malta (2004)

41

200 6,62

7

Polonya (2004)

500

968 3,31

14

Slovakya (2004)

58

243 5,07

8

Slovenya (2004)

160

468 4,06

10

Romanya (2007)

226

246 2,01

7

Bulgaristan (2004)

61

83 1,45

5

Hırvatistan (2013)

193

332 2,24

8

AB28

1480,71

6963,29 5,94

22,61

 AB Aday Ülkeleri

Türkiye (G20)

1192

3696 6,27

25

Makedonya

25

56 203

4

Sırbistan

82

72 1,31

5

Karadağ

6

3 0,50

1

Arnavutluk

18

18 1,28

3

Bosna-Hersek (Potansiyel)

13

100 2,67

6

Diğer Ülkeler

ABD (G7) (G20)

30252

199735 8,98

125

Rusya Federasyonu (BRICS) (G20)

1104

1929 3,37

19

Çin (BRICS) (G20)

1549

4531 4,29

25

Hindistan (BRICS) (G20)

4650

6164 2,10

22

Avustralya (G20)

4262

17256 6,39

43

Norveç

1382

11809 13,73

48

İsviçre

1637

7591 6,37

34

Kanada (G7) (G20)

3986

21094 7,46

48

İsrail

1554

7794 7,57

35

Güney Afrika (BRICS) (G20)

1204

3577 5,42

22

Güney Kore (G20)

1086

2794 3,63

21

Brezilya (BRICS)

851

1601 4,41

15

Japonya (G7) (G20)

1800

5271 3,56

25

Arjantin (G20)

308

586 3,88

10

Endonezya (G20)

153

310 3,04

8

Meksika (G20)

469

1107 3,54

15

Suudi Arabistan (G20)

51

62 1,72

4

İran

125

202 2,15

6

Lübnan

132

452 5,70

9

Kazakistan

51

122 2,39

5

Ermenistan

30

11 0,83

2

Azerbaycan

23

30 2,17

2

Afganistan

31

45 1,37

3

Mısır

165

526 4,62

12

Pakistan

218

227 1,62

6

Nijerya

209

455 3,35

10

Türkiye’nin “politika bilimi ve uluslararası ilişkiler” literatürüne ilişkin olarak doküman ve atıf sayısında AB28 ortalamasının altında kalmaktadır. Dokümanlara atıf ortalaması ve H indeksi ise AB28 ortalamasının üstündedir. Türkiye, 18 AB üyesi devletten daha iyi bir göstergeye sahiptir. Türkiye’nin AB aday ve potansiyel aday devletler içinde ise bariz bir üstünlüğü açıkça ortadır. Hatta, hepsinin toplamından da yüksek bir literatür etkinliği söz konusudur.

AB üye devletleri içinde de İngiltere’nin durumu, diğer üye devletlerle kıyaslandığında açık ara öne çıkmaktadır. İngiltere nerdeyse tek başına, 27 AB üye devletin toplamı kadar atıf almaktadır. Öyle ki İngiltere’yi değerlendirme dışı bıraktığımızda AB atıf ortalaması nerdeyse yarıya düşmekte ve bu hâliyle Türkiye bu seviyeyi yakalamaktadır. İngiltere’nin doküman başına atıf ortalaması ve H indeksi de AB28 ortalamasının çok üzerindedir.

Dikkat çeken diğer AB üyesi devletler Danimarka, İsveç ve Hollanda’dır. İskandinav ülkelerinde ve Hollanda’nın tablodaki sonuçları incelendiğinde hem AB28 ortalamasının üstünde hem de H indeksinin iyi seviyelerde olduğu görülecektir.

AB’nin iki kurucu ülkesi ve itici gücü olan Fransa ve Almanya tablodaki veriler dikkate alınarak değerlendirildiğinde, doküman sayılarının hemen hemen aynı olduğu, atıflar ve doküman başına atıf ortalamasında Fransa’nın yaklaşık olarak Almanya’nın yarısına karşılık geldiği sonucu çıkmaktadır. Fransa’nın doküman başına atıf ortalaması, AB28 ortalamasının da çok altındadır.

Malta doküman sayısında; Letonya atıf sayısında; Bulgaristan doküman başına atıf ortalamasında ve H indeksinde en düşük olan AB üyesi devletlerdir.

AB merkezli devletlerin dışında kalan diğer devletler içinde ABD dikkat çekici bir şekilde kendini göstermektedir. ABD’nin atıf sayısı AB28 toplamından da yüksektir.

Bu çalışmadan çıkan özet sonuç; ABD ve İngiltere’nin “politika bilimi ve uluslararası ilişkiler” başlığını taşıyan literatüre yön ve hatta biçim verdiğidir. Aslında bütün bilim alanlarında bu sonucu görmek mümkündür.

Muzaffer AKDOĞAN (Twitter’dan takip et – Acedemia’dan takip et – Tumblr’dan takip et)

[1] http://www.scimagojr.com/aboutus.php (Erişim Tarihi: 19.11.2015).

[2] http://www.scimagolab.com/ (Erişim Tarihi: 19.11.2015).

[3] https://www.elsevier.com/solutions/scopus (Erişim Tarihi: 19.11.2015).

[4] Umut Al, “Bilimsel Yayınların Değerlendirilmesi: h-endeksi ve Türkiye’nin Performansı”, Bilgi Dünyası, 9(2), 2008, s.266. http://yunus.hacettepe.edu.tr/~umutal/publications/h-index.pdf (Erişim Tarihi: 19.11.2015).

[5] Nezih Oktar, Gülden Akdal, “H-Göstergesi “H-index” ve Süreli Yayınlara Uygulanımı”, Türk Tıp Dizini, Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık, 2007, s.132. http://uvt.ulakbim.gov.tr/tip/sempozyum5/page132-135.pdf (Erişim Tarihi: 19.11.2015).

Nedir uiportal

ULUSLARARASI İLİŞKİLER PORTALI, Uluslararası İlişkiler Araştırma ve Tartışma Platformu

İlginizi Çekebilir

“Bölgesel Güç” mü “Bölgesel Hiç” mi

Türkiye’nin bölgesel güç mü olduğu yoksa bölgesel güç olma potansiyeline sahip mi olduğu bu zamana …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir