Ülke dışındaki diplomatlarla, kablolu iletişim araçları kullanılarak yürütülen haberleşmeye dayalı diplomasi.
Bir ülkenin kendi limanları arasında deniz ticareti konusunda tanıdığı ayrıcalık. Bu ayrıcalıktan sadece yurttaşların yararlanması ulusal ekonomiye önemli bir katkı sağlayacağından devletler, yabancı bandralı gemilere kabotaj yasağı koyma yoluna gitmişlerdir.
Bazı uluslararası sözleşmelerde de kabotaj yasağı koyma yetkisine ilişkin hükümler yer alır. Terim günümüzde hava trafiği açısından da kullanılmaktadır.
1979 yılında BM Genel Kurulunda kabul edilen ve 1981 de yürürlüğe giren uluslararası sözleşme.
Devletlerin ekonomik olarak kalkınması için gerekli olan finansal kaynağı sağlamak üzere kurulmuş olan ve ülkelere uygun koşullarda kredi sağlayan bankalar. Başlıca kalkınma bankaları şunlardır: Dünya Bankası WB, Amerikalar Arası Kalkınma Bankası IDB, Avrupa Yatırım Bankası EIB, Asya Kalkınma Bankası As.DB, Afrika Kalkınma Bankası ADB.
Devletlerin, kendi yapısal imkanları çerçevesinde oluşturdukları gelişme stratejileri. Bazı ülkeler ekonomik planlamalarını doğrudan doğruya -kalkınma planı- adıyla yaparken, kimleri –beş yıllık plan- ya da hazırlayan kişinin adını vererek -Monnet planı gibi- gerçekleştirirler. Kimi ülkeler ise, ABD deki Emploment Act yasasında olduğu gibi, doğrudan doğruya bazı kanunların verdiği yetkileri uygulayarak, bir nevi görünmeyen planlama politikası izlerler.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü OECD üyesi geri kalmış yada kalkınmakta olan ülkelere kalkınma yardımında bulunmak amacıyla kurulmuş olan işbirliği organıdır. Toplam on yedi ülke üyedir.
Uluslararası ilişkilerin giderek karmaşıklaşan yapısının anlaşılmasında matematik ve fizik metotlarının kullanılmasını savunan yaklaşım. Bu yaklaşıma göre bir olaya neden olabilecek pek çok farklı değişkenin varlığı ve küçük etkilerin olayların sonuçlarında büyük değişimlere neden olabileceğine vurgu yapan kaos teorisinin, uluslararası alanda ortaya çıkan olgulara uygulanması birçok sorunun çözümüne katkı sağlayacaktır.
Uluslararası ilişki ve diplomatik yazışmaların başka ülkelere karşı kapalı bir biçimde ve büyük bir gizlilik içinde yürütüldüğü diplomasi anlayışı. Daha çok XVIII. Ve XIX. Yüzyül Avrupa diplomasisinde sık rastlanan bir tarzdır. Saray diplomasisi de denilen bu tarz faaliyette, diplomatik adımların her aşaması dışa kapalı bir biçimde sürdürülür. Günümüzde, baskı gruplarının yoğunluğu, demokratik gelişmeler ve iletişim alanındaki seviye göz önünde bulundurulduğunda, eskiye göre daha açık bir diplomasi yürütülse de diplomatik faaliyetlerin açık ya da kapalı olmasının fayda ve sakıncaları önemli bir tartışma konusudur. Diplomasinin kapalı kapılar ardında belirlenmesi, geniş kitlelerin aleyhine bazı kararlar alabilmelerini mümkün kılan ve demokrasinin özüne aykırı bir süreç olarak kabul edilebileceği gibi, özellikle kritik sorunların çözümünde gizlilik diplomatik zorunluluk olarak görülmektedir.
Bir diplomasi anlayışı ve uygulaması. Eski diplomasinin belki de en önemli niteliklerinden biri gizlilik rolü. Gizlilikten diplomatik görüşmelerin gelişme biçiminin ve sonuçlarının kamuoyuna açıklanmaması kastediliyordu. Nitekim bu yüzden I. Dünya Savaşı'nın başlamasına değin uluslararası politika bir bakıma saray politikası niteliğinde idi. Yani diplomasi ilişkileri çoğu kez bizzat hükümdarlar tarafından yürütülüyordu. Yabancı ülkelere gönderilen diplomatlara da hükümdarın kişisel temsilcisi gözü ile bakılıyordu. Bu eski diplomasi türünde sadece diplomatik görüşmelerin değil; varılan sonuçların da açıklanmaması ya da gizli tutulması giderek artananlaşmaların ve sözleşmelerin yapılmasıyla sonuçlanıyordu. Bazen bir bölge halkı başka bir devletin egemenliğine geçtiğini sonradan öğreniyordu. Bu tip diplomasiye karşı en büyük tepki ABD başkanı Wilson'dan gelmiştir. I. Dünya Savaşı'ndan sonra yapılacak açık sözleşmelerden sözediliyordu. Gerçekten 20. yy.'da demokrasinin gelişmesi halk kitlelerinin yönetim ile ilgili sorunlara giderek daha büyük oranlarda katılması gibi nedenlerle diplomasi eskiye oranla daha açığa bürünmüştür. Bununla beraber gerek diplomatik gelişmeler gerekse taraflar arasında varılan anlaşmalar açısından sözkonusu olan bir nisbi "açıklığı" fazla da abartmamak gerekir.
Bir devletin, dış politika amacı ile yönelimlerine ulaşabilmesi için, elindeki siyasi, askeri ve ekonomik yetenek ve olanaklarını analiz etmeye çalışan yaklaşımdır. Karar alma sürecinde, karar vericilerin herhangi bir konuda politika belirlerken yalnız kendi ülkelerinin değil, sözkonusu karardan etkilenebilecek diğer ülkelerin de kapasitesini iyi değerlendirmeleri gerekir. Bir ülkenin kapasitesini oluşturan öğeler: a)Doğal kaynaklar, b)Coğrafi konum, c)Nüfus ve işgücü, d)Endüstriyel kapasite e)Asker güç f)Ulusal Moral, g)İdari ve siyasi örgütlenme şeklinde sıralanabilir. Bu kaynakların nitelik ve niceliklerinin ölçülebilmesi kapasitesi analizinde karşılaşılan en önemli sorundur. Bu yüzden bu öğelerden bazıları kapasite analizinde gözardı edilebilmektedir.
Yabancılara ayrıcalık tanınan rejim. Geçtiğimiz yüzyıllarda Avrupalı ülkelere karşı yaygın biçimde tanınan kapitülasyon ayrıcalığı geçmişteki şekliyle artık günümüzda bulunmamaktadır. Kapitülasyon uygulamasının son örnekleri, Japonyada 1900, Türkiye’de 1923, İranda 1928, Mısırda 1929, Suriye’de 1949 yılında kaldırılmıştır. Günümüzde ülkelerin birbirine sunduğu ticari imtiyazların gerek niteliği ve gerekse şekli köklü değişikliklere uğramıştır.
Bir taraftan yerleşik insanların büyük bölümünün zenci olması, diğer taraftan XIX. Yüzyılda kıta hakkında çok az şey bilinmesinden dolayı Afrika’yı nitelemek için kullanılan ifade.
Bir devletin üzerinde kesin egemenlik haklarını kullandığı toprak alanı. Bu alan devlet ülkesinin bir parçasıdır ve yüzeyi gibi alt kısımları da devlete aittir. Günümüzde kıta sahanlığı kavramı kara ülkesinin bir devamı niteliğinde kabul edilmiş ve kıyıya bitişik deniz yatağı ve onun toprak altı da devletler tarafından işletilmeye başlanmıştır.
Basit anlamda karar alma, varolan seçenekler arasında tercih yapmak davranışıdır. Bu yaklaşım Uluslararası Politika'da öteden beri vardır, ancak bu sürecin sistemli olarak incelenmesi ilk olarak psikoloji, ekonomi gibi diğer bilim dallarında görülmüştür. Karar verme sürecinde üzerinde önemle durulması gereken iki nokta vardır: Algılama ve rasyonellik. Algılama, psikolojik bir kavram olup, karar vericilerin önlerinde ki veriler hakkındaki yorum yapmalarında başrolü oynar. Rasyonellik öğesi ise insanların karar alırken akılcı biçimde davranacakları düşünülerek kabul edilmiş bir kavramdır. Karar alma sürecinde iç ve dış çevrenin ve daha önceki kararların feedback (geri bildirim) yoluyla sürekli etkileri vardır. Bu yüzden bu sürecin sadece karar vericileri hakkında elde edilen bilgiye dayanılarak anlatılması mümkün değildir. Kaldı ki karar alma sürecinin hangi kişi ya da kurum tarafından başlatıldığını söylemek de her zaman kolay değildir.
BM tarafından her hangi bir devlete karşı ciddi yaptırım getiren bir kararın, suçlanan ülke müttefiklerince konulan çekinceler ya da yumuşatıcı eklemelerle etkisinin azaltılması.
Uluslararası Hukuk'ta bir devletin kıyılarına bitişik olan ve o devletin kara toprakları üzerindeki yargı yetkisine giren deniz parçası. Bütün ulusların kullanımına sunulmuş açık denizlerden ve ulusal toprakla çevrili göller belli koy ya da haliçler gibi iç sulardan farklı bir hukuki rejime tabidir. Karasularının dış sınırı ülke sınırını oluşturur.
1994 yılında kurulan bölgesel örgüt. Bahama, Barbados, Belize, Kolombiya, Kosta Rica, Küba, Dominik Cumhuriyeti, El Salvador, Grenada, Guatemala, Guyana, Haiti, Honduras, Jamaika, Meksika, Nikaragua, Panama, St. Kitts and Nevis, St. Lucia, St. Vincent, Surinam ile Trinidad ve Tobagu nun üye olduğu örgütün amacı, üye ülkeler arasındaki işbirliğini güçlendirmektir.
Herhangi bir devletin iç veya dış politikasını etkilemek amacı ile diğer bir devlet veya devletler grubunun sözkonusu ilk devlete yaptığı müdahale. Bu şekilde bir müdahale doğrudan veya dolaylı olabilir. Bir devlet bu türden eylemlerin gerekçe olarak çeşitli nedenler öne sürebilir. Karışmada bulunan devlet; bir anlaşma ile bu hakkını kendisine tanınmış olduğunu, karşı tarafın aralarındaki bir anlaşmayı tek taraflı bozduğunu, müdahaleyi bu ülkede yaşayan kendi vatandaşlarını kollamak amacı ile yaptığını, müdahalenin bir meşru müdafaa özelliği taşıdığını, müdahale edilen devletin uluslararası hukuk kurallarının çiğnendiğini gerçek olarak gösterebilir. Bütün bunlara rağmen uluslararası teamül ve Birleşmiş Milletler Antlaşması, sadece çok sınırlı durumlarda bir devletin böyle bir davranışını meşru kabul etmek eğilimindedir.
Savaş halinde bulunan bir devletin savunma amacıyla savaştığını, mütecaviz taraf olmadığını bildiren deklarasyonu.
Rakip ülke uydularını takip sistemi.
İki yada daha fazla tarafın eylemlerinin karşılıklı olarak birbirleri ile bağıntılı olma vaziyeti. Bu karşılıklı bağımlılık genelde ekonomik gibi özel bazı alamlara ilişkin olmaktadır. Karşılıklı bağımlılığın düzeyi bu nitelik açısından iki bir ayrımı yapılmaktadır. Birinci ayrıma göre taraflar arasındaki karşılıklı bağımlılık ilişkisi, bir yanı ile, tarafların kendileri dışındaki bazı gelişmelere olan duyarlılığına ve etkileme durumuna işaret etmekte bir yanı ile de, taraflarca kendilerinin dışındaki bazı gelişmelere olan bu duyarlılığın kendilerine yüklediği maliyetin bir göstergesi olmaktadır. İkinci ayrım ise, böyle bir ilişkinin tarafları açısından yapılmaktadır. Bu açıdan iki türlü karşılıklı bağımlılık olgusu mevcuttur. Ülkelerin birbirlerine olan karşılıklı bağımlılıkları ve uluslararası sistem arasındaki karşılıklı bağımlılık. Birinci tür karşılıklı bağımlılığın en geleneksel türüdür. İkinci tür ise, kavramın bugünkü anlamını daha iyi yansıtmaktadır. Bu tür bağımlılık siyasi/askeri öğeleri de kapsamakla birlikte ticari/ekonomik alanda ortaya çıkar.
25 Ocak 1949 tarihinde Sovyetler Birliği’nin girişimleriyle kurulan, sosyalist ülkeler arası ekonomik ve teknik işbirliği örgütü. Soğuk savaş yıllarında oldukça faal olan örgüt, Sovyetler Birliği ve Doğu Bloku’nun dağılması ardından 1991 yılında tamamen lağvedilmiştir.
Devletin resmi diplomatlarınca yürütülen faaliyetler ile resmi göreve sahip olmayan özel şahısların diplomatik faaliyetlerinin karışımıyla oluşan ortaklaşa diplomatik çabalar.
Avrupa Konseyinin haziran 1993 teki Kopenhag Zirvesinde kabul edilen ve Avrupa Birliğine girmek isteyen Orta ve Doğu Avrupa Ülkelerinin yerine getirmeleri istenen koşullar. Kopenhag Kiriterleri olarakta bilinen bu koşullar üç başlık altında toplanmıştır:
a) Siyasi Kriterler: Demokrasi, hukuk devleti, insan hakları ve azınlık haklarını garanti eden istikrarlı kurumsal yapılar.
b) Ekonomik Kriterler: İşleyen bir pazar ekonomisi.
c) Topluluk müktesebatını kabul: Avrupa Birliğinin siyasi, ekonomik ve parasal hedeflerini benimseme.
Avrupa Birliğinin birliğe üyelik sürecindeki ülkelerle girdiği gelişmiş ilişki biçimi.
Uluslararası bir örgüte üyelik başvurusu.
Hukuk kurallarından ziyade, yöneticilerin kişisel ihtiraslarının hakim olduğu siyasal rejim.
Türkiye, Yunanistan, Kıbrıs Türkleri ve Kıbrıs Rumlarının taraf olduğu çok yönlü bölgesel sorun. 1950 yıllara kadar gündemde olmayan Kıbrıs meselesi, İngilterenin adadan çekilmeye başladığı bir dönemde adadaki Rumların, Türk azınlığa karşı giriştiği baskıcı tutum ve bölgeyi bir Tum adasına dönüştürme girişimleri üzerine patlak vermiş, 1960 yılında Kıbrıs Devletinin ilanı ile değişik boyutlar kazanmış ve uluslararası gündeme girmiştir. Sorun 1964 yılında BM Güvenlik Konseyinin Rumlara yakın tutumu üzerine daha da ağırlaşırken, 1974 yıılında Türkiyenin düzenlediği askeri operasyon ve 1983 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin ilanı ile çift toplumlu ve çift devletli bir çözüme zorlanmıştır. Türkiye ile Yunanistan ilişkileri olduğu kadar, Türkiye ile Avrupa Birliği ilişkilerini de önemli ölçüde etkileyen sorun, Rumların denetimindeki Kıbrıs’ın AB ne tam üye yapılması kararı ardından, Avrupanın da dahil olduğu karmaşık bir pazarlık sürecine girmiştir. 2003 yılında adanın kuzeyindeki Türk bölgesi ile güneydeki Rum bölgesi arasındaki geçişlerin serbest bırakılması siyasal yumuşama sürecini başlatmış, hemen ardından 2004 yılı Şubat ayında başlayan üçlü görüşmelerle (BM, Kıbrıs Türk tarafı ile Rum tarafı) Annan Planı çerçevesinde bir çözüm arayışına girilmiştir.
Kıtanın deniz suları altında kalan kısmı. Deniz kıyısı ile genellikle 200m. Derinlik arasındaki uzanan az eğilimli, karadan taşınmış tortularla kaplı dip. Uluslararsı ilişkilerde 1946 yılından sonra gündeme gelmiştir. 1958 tarihli BM Deniz Hukuku Konferansı’nda kabul edilen ana ilkeler doğrultusunda bu derinliğe kadar olan deniz altı, ilgili ülkenin tasarrufunda kabul edilmiştir. Şayet kıta sahanlığı alanı iki ülke arasında kalıyorsa, o zaman bunun paylaşımı, iki taraf arasında özel bir anlaşma ile saptanacaktır. Anlaşma yoksa, bu denizin orta yerinden geçen çizgiye göre paylaşma yapılacaktır. Sözleşmeye göre adaların kıta sahanlğı yoktur. 1960 yılında yine Cenevre’de ve 1976 yılında New York’ta yapılan deniz hukuku konferanslarında, önceki kararlar üzerinde köklü değişikliğe yol açacak herhangi bir karar alınamamıştır.
Kara platformu olarak da bilinen, bir kara parçasını ya da kıtayı çevreleyen görece sığ ve eğimli deniz tabanı. Genellikle kıta sahanlıkları kıyıdan 200 m derinliklere kadar uzanır. Texas'taki petrol yataklarının deniz altına uzandığının anlaşılması üzerine 1945 yılında ilk kez ABD tarafından uluslararası hukukta Kıta sahanlığı kavramını kullanmıştır. İlk sözleşme ingiltere ile Venezuela arasında 1942 yılında imzalanmıştır. 1958 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Konferansı'nın ilk toplantısında, kara ülkesinin deniz altındaki doğal uzantısının dibi ve dipaltı olarak tanımlanan kıta sahanlığının dış sınırının 200 m derinlik ya da işletilebilirlik ölçütüne göre saptanması kararlaştırılmıştır. 1958'de ortaya konan adaların kendi kıta sahanlıklarına sahip olabilecekleri ilkesi bu sözleşmeyle benimsenmiştir. 1970'lerin başından bu yana Türkiye ile Yunanistan arasındaki kıta sahanlığı anlaşmazlığı, deniz sınırları karşı karşıya olan devletlerin durumuna tipik bir örnek oluşturmakta ve bu sorun günümüzde de devam etmektedir.
Nükleer bombaları hedefe göndermek için kullanılan çeşitli araçlara verilen isim. Bu işi yapmakta kullanılan en eski araçlar uçaklardır. Gönderme araçlarının ikinci grubu ise yerden veya denizaltından tek veya çok başlıklı füzelerden oluşmaktadır.
Amerika'nın U-2 casus uçaklarını geliştirmesi, 1956 yılının ortalarına rastlar. Bu uçak Sovyetler Birliğinin fotoğraflarını çekmesi üzerine Sovyetler Birliği çalışmalarını daha gizli biçimde yürütmeye çalışmıştır. 26 Ağustos 1957'de ise SSCB ilk ICBM denemesini yaptı ve bundan 6 hafta sonra ise 4 Ekim de ilk Sputnik'i uzaya fırlattı. ABD bunun üzerine kamuoyunda ve kongrede oluşan "füze açığı (missile gap)" heyecanı üzerine hızla ICBM yapımı programına girdi. 1962 yılında ise, karşı tarafı caydırmak için gerekli olanın çok üstünde bir öldürme kapasitesine ulaştı.
Napolyon tarafından İngiltere’ye karşı uygulanmış olan politika. Napolyon, İngiltere’nin deniz gücünü ekonomik yollarla zayıflatabilmek için, Avrupa kıtasını İngiliz ticaretine kapatmaya çalışmış ve böylece Fransa’yı koruyacağını hesap etmiştir.
1957 yılından önce NATO'nun Sovyet tehlikesine karşı askeri stratejisi. Bu strateji kısaca, herhangi bir komünist saldırı karşısında ABD'nin Sovyetler Birliği ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin önemli endüstri merkezlerine karşılıkta bulunacağını öngörmesiydi. Ancak burada temel nokta karşı tarafın kullandığı silahların türüne bakılmaksızın nükleer silahlarla savunma yapılacak olmasıydı. İki noktaya dayanıyordu: 1)Nükleer silahlarla karşılık verme düşmanı hem sınırlı, hem de kitlesel bir savaştan caydıracaktı. 2)Nükleer silahlar durum gerektirdiğinde kullanılacaktır. Kitlesel karşılık stratejisi dünya barışı ve insanlığın geleceği açısından büyük riskler taşıyorsa da nükleer çağın gerçeklerine uyuyordu ve güvenlikliydi. Ancak zamanla inandırıcılığını ve dolayısıyla caydırıcılığını yitirmesi, Sovyetler Birliği'nin uzun mensilli gönderme araçlarını geliştirmesi gibi nedenlerle bu stratejiden vazgeçilmiştir.
İngilizce açılımı Alliance of Small Island States
olan ve dünyanın değişik bölgelerine dağılmış vaziyetteki 42 küçük ada
ülkesini bir araya getiren uluslararası örgüt. Özellikle çevre
konularında ortak hedeflere sahip olan koalisyon, iki uluslararası
örgütün/Counterpart International-Earth Voice International ortaklığı
ile kurulmuştur.
Üyeleri: Amerikan Samorası, Marshall Adaları, Antigua ve Barbuda,
Mauritius, Bahama, Mauru, Barbardos, Netherlands, Antiller, Belize,
Niue, Cape, Verde, Palau, Komorlar, Papua Yeni Gine, Cook Adaları,
Samoa, Küba, Sao Tome-Principe, Kıbrıs, Şeyseller, Dominika, Singapur,
Mikronezya Federal Devletleri, Solomon Adaları, Fiji, St. Kitts-Nevis,
Grenada, St. Luci, Guam, St Vincent-Grenadines, Gine-Bissau, Surinam,
Guyana, Tonga, Jamaika, Trinidad ve Tobago, Kiribati, Tuvalu, Maldivler,
Virgin Adaları, Malta ve Vanuatu.
Birinci Dünya Savaşından önceki dönemde uygulanan diplomasi.
Örf, adet ve teamüllere dayanan uluslararası hukuk kurallarının yazılı hukuk biçimine dönüştürülmesi. Uluslararası hukukun kodifikasyonu çalışmaları, 1899 ve 1907 yıllarında toplanan Lahey Konferanslarında başlamıştır. 1930 yılında bir Lahey Konferansı daha yapılmışsa da diğer ikisi kadar verimli olmamıştır. Konferanslarda saptanan kurallar bazı sözleşmeler meydana getirmiştir. Bunlara Lahey Sözleşmeleri denilmektedir. BM Genel Kurulu tarafından oluşturulan Uluslararası Hukuk Komisyonu, sadece mevcut kuralları derlemekle kalmayıp, bunları gözden geçirmek, gerekirse değiştirmek ve yeni hükümler eklemek yetkisine sahiptir.
Stalin tarafından 1929-1937 yılları arasında uygulanan ve tüm çiftçilerin özel mülklerinin kamulaştırılarak kollektif çiftliklerde çalıştırılmasını öngören uygulama.
Ekonomi politikası açısından kollektivizm, ülkedeki her tür üretim araç ve olanaklarının şahıslar veya özel şirketler yerine tamamen devletin veya toplumun elinde olması durumudur. Bu sistemdeki bir toplumda kişisel mülkiyet de çok sınırlı olup önemsiz bir düzeydedir.
Dünyadaki her devletin diğer bir devletin güvenliğini ve bağımsızlığını garanti edeceği bir güç sistemi. Kollektif güvenliğin temel ilkesi katılımın ve zorlanmanın evrenselliğidir. Bu şartlar altında bir saldırgan ulusun, tüm topluluğun birleşmiş muhalefetiyle karşılaşması beklenir. Bu temel varsayım şimdiye kadar MC misakında ve BM sözleşmesinde yer almıştır. NATO, Varşova Paktı gibi bölgesel örgütler kollektif güvenlik sisteminin modelleri olarak kabul edilmemişlerdir. Çünkü bunlar evrensellik ilkesini tam olarak yerine getirmiyorlar. Kollektif güenlik sadece bir teorik güç modelidir. Böyle bir sistem hiç bir zaman etkili bir şekilde işlemedi. Milletler Cemiyeti ile getirilen kollektif güvenlik sistemi, sistemin temel öğelerinden önemli bir bölümünün mevcut statükodan memnun olmamaları sebebiyle işlememiştir.
BM dünya barış ve güvenliğin tehlikeye düştüğünü gördüğü anda silahlı önlem dahil her türlü önlemi alabilecektir. Ancak Konsey'deki 5 daimi üyenin veto hakkının bulunması karar alınmasını zorlaştırmaktadır. Bu tıkanıklığı aşmak amacı ile böyle durumlarda Genel Kurul'a konu ile ilgili karar alma yetkisi tanıyan Barış İçin Birleşme Kararı 1950'de kabul edilmiştir. Herşeye rağmen büyük güçlerin aralarında anlaşmadığı konularda, barış ve güvenliği bu yollar ile sağlama çabalarının başarılı olacağı söylenemez.
17 Haziran 1950 yılında, Arap Birliği Örgütü’ne üye ülkeler arasında imzalanan, siyasal ve askeri anlaşma. 1952 yılında yürürlüğe giren 13 maddelik anlaşma, üye ülkeler arasında, güvenliğin pekiştirilmesini, sorunların barışçıl yollarla çözümlendirilmesini, üyelerden birine yapılacak bir saldırının tümüne yapılmış kabul edilerek toplu biçimde savunulmasını öngörmektedir.
Bir tür liderliktir. Parlamentodaki tüm muhaliflerin ve üst düzey yöneticilerin yönetimde beraber söz almalarıdır. Stalin'in ölümünden sonra Stalin'i kötüleme kampanyası doruk noktasına SBKP'nin 20. kongresine ulaştı. En çok eleştirilen nokta Stalin'in ortak vasisiydi ve okunan programda yeni bir otokratın ortaya çıkmasının önlenmesi için kollektif liderlik ilkesine önem verilmesi gerektiğini belirtiyordu. İşte kollektif liderlik Stalin'den sonra iktidar mücadelesine girenlerin bir süre tercih ettiği toplu yönetimdir.
1953'te Rakosi'nin istenenleri yapmadığını gören Sovyet Yöneticileri Macaristan'da Rakosi'nin tek adam yönetimine son vererek kollektif liderlik ilkesini yürürlüğe soktular. Polonya'da Bierut'un 1956'da ölümüyle ülkede tek adam yönetimi sona erdi. Kollektif birleştirme burada da yapıldı.
Paris Kulübü tarafından dünyanın en borçlu ülkeleri için uygulanan borç silme koşulları. Daha önce belirlenmiş olan Napoli Koşulları na sahip olmasının yanı sıra, ekonomik yapılanma programını istikrarlı biçimde sürdüren ve IMF ile Dünya Bankası tarafından en borçlu ülkelerden biri olduğu onaylanmış olan ülkelere uygulanır.
1950 yılına Seylanın başkenti Kolomboda imzalanan ve Güneydoğu ve Güney Asya ülkelerinin ekonomik kalkınması için gerekli adımları öngören plan. Plana, İngiliz Milletler Topluluğu/Commonwealth ülkeleri dışişleri başkanları imza atmıştır. Mali kaynakları Dünya Bankasından sağlamaktadır.
Resmi adı "Komünist Enformasyon Bürosu" olan 1947'de Sovyetler Birliğinin önderliğinde kurulan ve 1956 yılına kadar etkinlik gösteren uluslararası komünist örgüt. Büro Eylül 1947'de SSCB, Çekoslovakya, Macaristan, Bulgaristan, Polonya, Romanya, Yugoslavya, Fransa ve İtalya komünist partilerince Polonya'da kurulmuştur. Kominformun kuruluşuna Yugoslavya komünistleri büyük destek sağladıkları için ilk olarak örgüt merkezi Belgrad olarak belirlenmiştir. Fakat daha sonraları Yugoslavya ile Sovyetler Birliği arasındaki gerginliğin artması sonucu, Yugoslavya Komünist Partisi Haziran 1948'de örgütten çıkarılmış ve Merkez Bükreş'e taşınmıştır. Kominform devletleri arasında uluslararası dayanışmayı pekiştirmek için propaganda, ağırlıklı bir eri teşkil ediyordu. Marshall Plan ve Truman Doktrin'in uygulanmasını engellemek için kominform tarafından görevlendirilen İtalyan ve Fransız komünist partileri başarılı olamamışlardır. Daha önceki denemelerde olduğu gibi kominform döneminde de sosyalist sistemin kazanımlarını koruma eğilimine ağırlık verilerek, devrimlerin yayılması amacı ikinci plana itilmiştir. Kominform 17 Nisan 1956 tarihinde Yugoslavya ile arasındaki gerginliği yumuşatmayı amaçlayan Sovyetler Birliği tarafından dağıtılmıştır.
Üçüncü Enternasyonal'in diğer adıdır. Komintern 1919'da Rus Devrimi'nden sonra Moskova'da kurulmuştur. Hedefi Marksist sosyalizmi ve devrimciliği dünyaya yaymaktı. Başlangıçta Alman ve Rus Komünist Partileri ile diğer ülkelerin aşırı solcu gruplaşmaları, Komintern hareketlerine katılmıştır. Komintern, diğer ülkelerdeki Sosyalist partilerin aşırı unsurlarını kazanıp, bunlara komünist partiler kurdurmak üzere on yıldan fazla bir süre çalışmıştır. Zamanla bütün ülkelerin açık ya da gizli faaliyet halindeki komünist partileri Üçüncü Enternasyonel'e üye olmuştur. Almanya ve Japonya 1936'da Komintern'e karşı Anti Komintern Paktı'nı imzalamıştır ve bu organizasyon Berlin-Roma Mihveriyle yakın ilişkiler kurmuştur. Üçüncü Enternasyonal 1943'te Stalin tarafından dağıtılmıştır. 1947'de Kominform adıyla tekrar teorik olarak kurulmuştur, ancak eski cazibesini kazanmaktan uzak kalmıştır.
Temel felsefesi XIX. Yüzyılda Karl Marks(1818-1883) ve Frederich Engels(1820-1895) tarafından hazırlanmış olan siyasi, sosyal ve ekonomik düzen, Ekonomik açıdan komünizm, kolektivist bir düzendir ve bütün üretim araçları ve olanakları devlete aittir. Siyasal açıdan komünizm, komünist partinin hakim olduğu tek parti düzenidir. Ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, tek partinin yanında birkaç önemsiz küçük parti bulunabilir. Uluslararası ilişkiler açısından, bağımsızlıkçı ve enternasyonalist bir anlayıştır. XX. Yüzyılın özellikle ikinci yarısından itibaren hemen tüm uluslararası olayları etkileyen komünizm, 1989 da Doğu Blokunun çöküşünden sonra etkinliğini yitirdi.
1947 yılında, Sovyet Komünist Partisi’nin öncülüğünde III. Komintern örgütünün yeniden canlandırma girişimi olarak Belgrad da kurulan karşılıklı dayanışma ve danışma örgütüdür. Amaç, dokuz Doğu Avrupa ülkesindeki komünist partilerin çalışmalarını koordine etmekti. 1956 yılında dağıldı.
Üçüncü Enternasyonal adıyla da anılmaktadır. İlk ikisi 1864 ve 1889 yıllarında Karl Marks tarafından kurulmuştu. 1919 yılında Rus Komünist Partisinin öncülüğünde, komünist partilerin faaliyetlerini koordine ve uluslararası komünizmi geliştirme amacıyla kuruluştu. İkinci Dünya Savaşı’nda Batılı ülkelerde müttefik olan ve Hitler tehlikesine karşı onlarla ittifak ihtiyacı içinde olan Sovyetler Birliği tarafından 1943 yılında lağvedilmiştir.
Komünist Bildiri. 1848 yılında Karl Marks(1820-1895) tarafından yazılan ve komünizm ilkelerini açıklayan bildiri.
Siyasal yaşamın işleyişi sırasında, siyasal kurumların ve insan refahını sağlayacak unsurların anlaşılmasında topluluğun önemine vurgu yapan siyasal anlayış. Liberalist teoriye tepki olarak 1980’li yıllardan itibaren gelişmiştir.
İki yada daha çok sayıda devletin, bir ülke veya bir bölge üzerinde ortak yönetim sahibi olması. Başka bir ifadeyle, bir bölgenin iki yada daha fazla devlet tarafından birlikte idare edilmesidir. Sömürgeciliğin biraz dah yumuşak bir biçimi olarak yorumlanmıştır. Birinci ve İkinci Dünya savaşları arasında yaygın olan bu yöntem, günümüzde pek kullanılmamaktadır. Bunun yerine BM Güvenlik Konseyinin görevlendireceği bir barış gücü gözetiminde geçiş hükümeti kurulması tercih edilmektedir.
Üye ülkelerin ulusal ayrımcalıklarını korudukları ve ortak bir hükümete bağlı olmadıkları topluluk şeklidir. Bu modelde üye ülkeler, bağımsızlıklarını ve egemenliklerini koruyarak, aralarında imzaladıkları konfederasyonu kuran anlaşma uyarınca, bazı yetkileri ortak bir organa devrederler. Bu organ, düzenleme ve uyumlaştırma faaliyetlerini yürürtür. Bu topluluğun amacı, entegrasyon değildir. Karar alma tekniği oy birliği sistemidir.
İki ya da daha çok devletin ortak ve sınırlı çıkarları için, iç ve dış egemenliklerini koruyarak bir antlaşmayla oluşturdukları devletler topluluğu. Konfederasyon devletleri arasında işbirliği sağlamak için genellikle üye devletlerin kendi hükümlerinin direktifleriyle sıkı sıkıya bağlı temsilcilerinden kurulu, diplomatik nitelikte bir danışma organı oluşturur. Konfederasyona bağlı ülkeler ilke olarak bağımsızlıklarını koruduklarından, bu devletlerden her biri yabancı devletlerle diplomatik ilişkilerini sürdürürler. Konfederasyonun federasyon ile arasındaki fark konfederasyonun yetkilerinin ortak çıkarlarla sınırlılığı, alınan kararları uygulayabilecek bir organın yokluğu gibi olumsuz özelliklerine karşıt federasyonda siyasi otoritenin merkezi yönetim ile birimler arasında bölüştürülmüş olmasıdır. Bu yüzden konfederasyonlar federal örgütlenmenin çekirdeğini oluştururlar. ABD 1976'da 13 ingiliz kolonisinin bir konfederasyon çatısı altında bir araya gelmesiyle oluşurken, günümüzde 50 eyaletten oluşan federal bir cumhuriyet şeklini almıştır. Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler gibi global organizasyonlar, NATO ve Avrupa Birliği gibibölgesel kuruluşlar konfederasyon ilkesine göre oluşturulmuşlardır.
Diplomatik sorunları çok taraflı bir karakter arzeden uluslararası toplantı yada konferanslar tertip edip, tarafları bir araya getirme ve karşılıklı pazarlıklara imkan tanıma şeklinde çözmeye çalışan diplomasi yöntemi. Çok taraflı diplomasi de denilmektedir.
İkiden fazla devlet temsilcisinin toplanarak aralarındaki meseleleri çözümlendirme girişimleridir. Bu anlamda konferans diplomasisinin tarihi pek eski değildir. Konferans diplomasisi olarak adlandırılan bu tür diplomasisinin 1648 tarihli Westphalia Kongresi ile başlamış olduğu kabul ediliyor.
Fakat 17. ve 18. yüzyıllarda toplanan konferanslarda özellikle usul sorunları nedeniyle işlerin yürütülmesinde zorluklarla karşılaşmaktaydı. Konferans diplomasisinde bu yönde önemli adımların atılabilmesi için 1815 tarihli Viyana Kongresini beklemek gerekmişti. Viyana Kongresi gerek sorunların ele alınma ve çözülme biçimi, gerek kongreden sonra çok yanlı diplomasiye dahafazla başvurulması bakımından bir dönüm noktası olmuştur. Viyana Kongresi'ne katılan devletler, belirli aralıklarla temsilciliklerinin bir araya gelerek Avrupa barışını gerektiren yolları araştırmalarını kararlaştırmışlardır. Büyük devletler diplomasisi olarak ortaya çıkan bu tür diplomasi, iki dünya savaşı arasında önemini korumakla beraber, II. dünya savaşı sonrasında gelişen yeni bazı diplomasi türlerinin gerisinde kalmıştır.
Uluslararası konferanslarda, resmi gündem ve görüşmeler dışında, katılımcıların gayri resmi olarak yürüttükleri görüşme ve pazarlıklar.
1998 yılında patlak veren, Uganda ve Burundinin ayrılıkçıları; buna karşın Angola, Çad, Namibya ve Zimbabwe nin Kongo yönetimini desteklediği bölgesel boyutlu iç savaş. Dünya tarihinin en kanlı çatışmalarından biri olan ve Temmuz 2002 tarihine kadar süren savaşta 2 milyon kişi hayatını kaybetti.
AB ye üye ülkelerden herhangi birinde, ani bir ödemeler dengesi krizi belirdiğinde, koruyucu önlemler alınmasını sağlamak üzere ülkelerin birbirine danışmalarını öngören istişare mekanizması.
Herhangi bir anlaşmaya imza atmış olan iki akit tarafıni birbirlerine tanıdıkları haklardan geri dönülmemek üzere bağıtlanmalarıdır. Örneğin, iki ülke ekonomik ilişkisinde, taraflar birbirlerine tanıdıkları gümrük indirimlerini konsolide ettiklerinde, tek taraflı olarak eriştikleri durumdan daha kötü duruma değiştiremezler.
İki taraf arasındaki ekonomik ilişkilerde, ithalattaki miktar kısıtlamaları kaldırılıp, mallar serbest bırakıldığında, bu malların söz konusu serbestlikten çıkarılmamasının taahhüt edildiği mal listeleri.
Kısa vadeli bir devlet borcunun yerini uzun vadeli bir borcun alması. Devletin vadesi gelmiş olan kısa vadeli borçları ödeme olanağına sahip olmaması halinde, konsolidasyona gidilir. Konsolidasyon işlemi ihtiyari ve zorunlu olmak üzere iki türlüdür. Her halükarda da devletten alacağı olan kişi ve kurumlar, alacaklarına karşılık uzun vadeli devlet tahvilerini almak durumundadırlar.
Bir devletin, yurt duşındaki bir takım idari hizmetleri yürütmek ve atayan devletin menfaatlerini korumak amacıyla başka bir devlet nezdinde görevlendirdiği, diplomatik nitelik taşımayan resmi memur. Diplomatik temsilciler arasında olmadığından, hukuken diplomatik aytıcalık ve haklardan da yararlanamazlar. Konsoloslar rütbe yönünden, başkonsolos, konsolos, yardımcı konsolos ve kor-konsolos olarak sıralanır. Bir konsolosun görevini yerine getirmek için tahsis edilen, yetkili bulunduğu bölgeye konsolosluk görev çevresi /circonscription/ denir. 1963 yılında kabul edilen Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi ne göre konsolosların görevleri şunlardır:
a-Devletler hukuku çerçevesinde, gönderen devletin ve bu devlet uyruğunda bulunan gerçek ve tüzel kişilerin çıkarlarını korumak.
b-İki ülke arasındaki ticari, ekonomik, kültürel ve bilimsel ilişkileri geliştirmek.
c-Yasal yollarla bilgi edinerek raporlar hazırlamak.
d-Kendi vatandaşlarının pasaport işlemleri başta olmak üzere konsolosluğu ilgilendiren tüm resmi işleri takip etmek.
e-Kendi uyguğundaki kişilerin haklarını ev sahibi ülke nezdinde korumak.
Ek Bilgi: Ülkeler arasındaki ticari, ekonomik, kültürel, bilimsel ilişkilerin yürütülmesi ve geliştirilmesi ve dış ülkelerde vatandaşlarının haklarını korumak için atanan dışişleri görevlisi. Kural olarak devleti temsil etme yetkileri bulunmayan konsoloslar bulunduğu ülkede devletin gerçek ve tüzel kişiliklerini korumak, işlerliğini kolaylaştırmak, pasaportları uzatmak ya da yenilemek gibi görevlere sahiptirler. Hukuki açıdan diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanma haklarına sahip olmayan konsoloslar diplomatik temsilci konumunu da taşımazlar. Diplomatik dokunulmazlığına sahip olmayan konsoloslar, yine de görevlendirildikleri ülkede normal bir yabancıdan farklı olarak bir takım ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanırlar. Konsolosluk görevlileri önem sırasına göre başkonsolos, konsolos, yardımcısı ve fahri konsolos olarak sıralanırlar. Konsoloslara tanınan ayrıcalık ve bağışıklıkların içeriği konsolosluk sözleşmeleri diye ifade edilen iki ya da çok taraflı antlaşmalarla belirlenir. Türkiye Konsolosluk ilişkileri hakkında 1975 yılında Viyana Sözleşmesi'ne taraf olmuştur.
Konsolosun ifa ettiği görev ve bu görevin yapıldığı bina. Birçok ülkede bir kısım devletlerin konsolosluğu bulunmadığından, konsolosluk görevleri, bu devletlerin büyükelçilerince yürütülür ve bu bölüme konsolosluk şubesi denir. Büyükelçiliğin yanı sıra, aynı şehirde veya ülkenin başka şehirlerinde aynı devletin konsoloslukları veya başkonsoloslukları bulunabilir. Bir devlet, siyasal nedenlerle veya başka gerekçelerle kimi ülkelerde büyükelçilik bulundurmadan, sadece konsolosluk açmak suretiyle ilişki içinde bulunabilir. Bu, iki taraf arasındaki ilişkinin düşük seviyede olduğunu gösterir. Konsolosluğun görevlerini yerine getirmesi için tahsis edilen yetkili bulunduğu bölgeye konsolosluk görev çevresi denir. Konsolosluk binalarının, özellikle konsolosluk işleri için kullanılan kısımlarının dokunulmazlığı vardır. Resmi haberleşmesi de dokunulmazlıktan yararlanır. Konsolosluklar, yazışmalarda kurye kullanılabileceği gibi, bunlara ait torba ve paketleri kendi araçları ile gönderebilirler. Konsolosluk yetkili memurları, o ülkeede yaşayan kendi vatandaşları ile her zaman temas serbestisine sahiptirler. Hapiste olanlarla görüşme yetkileri de vardır. Konsolosluk mermurlarının tutuklanmaları veya gözaltına alınmaları, ancak ağır bir suç halinde ve yetkili adli makamın kararı ile olur. Görevlerini yetine getirirken işledikleri eylemlerden dolayı, yargıya tabi değildirler.
Değişik kuruluşların merkezi bir yönetim etrafında toplanması anlamına gelen terim. Aynı zamanda, çeşitli ülke veya kuruluşların biraraya gelerek, diğer bir ülkeye ekonomik yardım amacı ile oluşturdukları örgütlenme ve mali fona bu ad verilmektedir.
Konsorsiyum kanalı ile yardım alacak ülkenin ekonomik ve mali durumu gözden geçirilir, dış yardım ihtiyaçları belirlenir ve yardım yapanın dış yardım politikaları arasında uyum ve koordinasyon sağlanır. Dolayısıyla bunlar geçici nitelikteki kuruluşlardır. Konsorsiyumların elinde dağıtılacak mali kaynak yoktur. Yardımlar, onu oluşturan ülkeler tarafından iki taraflı olarak verilir. Konsorsiyum toplantılarında yardım konusunda ön hazırlıklar yapılır. O yıl ülkeye ne miktar yardım sağlanacağı ve bu yardımların üyeler arasında ne oranda dağıtılacağı gibi hususlar belirlenir. Bu şekilde yardım alacak ülkenin durumunun ortaklarca görüşülmesi ve karara bağlanması, yardımın etkinliğini artırır. 1950 yılında, Dünya Bankası'nın denetiminde Hindistan'a yardım konsorsiyumu kurulmuştur. 1962'de ise bu kez, OECD'ye bağlı Türkiye'ye yardım konsorsiyum oluşturulmuştur.
Uluslararası ticarette, deniz yoluyla yapılan eşya taşımacılığında kullanılan ve taşınan eşyayı belirleyen evrak. Taşıyıcı kaptan tarafından hazırlanır.
Amerikan yönetimi tarafından hazırlanan ve ulusal güvenlik sebebiyle siyasal ve askeri olarak kontrol altında tutulmaları öngörülen devletlerin sıralandığı değişken liste. Söz konusu liste, belli bir tehlike sıralamasına göre ülkeleri kategorilere ayırmaktadır.
BM Barış Gücü operasyonlarında üçüncü aşama. Barış gücünde kullanılacak şahıs ekipmanların operasyon sahasına naklini ifade eder.
Klasik savaş silahları. Nükleer, kimyasal ve biyolojik silahlar dışında kalan, kara-deniz-havada kullanılan her türlü silah ve araçlardır. Başlıca konvansiyonel silahlar arasında, top, tank, tüfek, uçak, gemi, denizaltı ve (nükleer başlık taşımayan) füzeler bulunur.
Nükleer, biyolojik ve kimyasal silahlar dışında, kara, deniz ve hava ordularınca kullanılan her türlü silahlar. Bu tür silahlar nükleer çağda da ülkelerin dış politika aracı olma özelliğini sürdürmüştür. Dünya ülkelerinin çoğu nükleer silahlara sahip değildir ve sahip olanlar da bunları her zaman kullanma olanağına sahip değildir. Bu sebeple bu ülkelerin dış politika aktivitelerinde askeri araçlara başvurmaları kaçınılmaz olmaktadır.
Bir ülkede diplomatik görevle ve statüyle bulunan yabancı devletler diplomatlarının tümüne denir. Kordiplomatik mensupları bazı özel haklardan (ayrıcalık ve bağışıklardan) yararlanır. Örneğin, otomobillerinde (C.D.) harfleri bulunur ve trafik sırasında zorluğa uğradıklarından görevlilerden özel yardım görürler. Bu işaret ayrıca, ülkenin güvenlik makamları bakamından da bazı maksatlar açısından bir tanıma olanağı sağlar. Keza, kordiplomatik mensupları için özel hüviyet kartı verilir ve ülkeden alınırken bu kartı iade ederler.
Bir ülkenin başkentindeki elçiler arasından, en uzun süredir görev yapmakta oolan büyükelçi. Bütün büyükelçilerin preseance denilen öncelik sırası, güven mektularını o ülkeninin devlet başkanına sunma tarihine göre oluşur. Kordiplomatik duayeni, bulunulan ülkenin dışişleri bakanlığı nezdinde, kordiplomatik mensuplarının genel hak ve çıkarlarını korur, törenlerde yerine göre hepsini temsil eder, diğerlerinin de katıldığı törenlerde en başta yer alır. Duayenin kendi ülkesine dönmesi yada başka ülkeye gitmesi halinde, ondan sonraki sırada gelen en kıdemli elçi bu görevi devralır.
Dean of the Diplomatic Corps denen şahıs, bir ülkenin başkentinde en uzun süreden beri görev yapmakta bulunan büyükelçidir. Bütün büyükelçilerin bir öncelik sırası vardır ve "preseacence" denilen bu sıra, güven mektuplarını o ülkenin devlet başkanına sunmaları tarihine göre oluşur.
Kordiplomatik duayeni, bulunan ülkenin Dışişleri Bakanlığı nezdinde kordiplomatik mensuplarının genel hak ve çıkarlarını korur, törenlerde en başta yer alır. Duayenin başka ülkelere gitmesi halinde, ondan sonra sıradaki bu görevi devralır.
Diplomatic List denilen bir ülkede görevli bütün diplomatların isim, görev ve adreslerini gösteren liste olup, içinde ayrıca genellikle, misyon şeflerinin (büyükelçi ve diğer temsilcilerin) öncelik sırası listesi ile temsil olunan ülkelerin milli günlerinin listesini de kapsar.
Kordiplomatik listelerini her ülkenin Dışişleri Bakanlığı'nın protokol kısmı yayınlar.
Bir ülkede görevli bulunan ve konsolosluk statüsüne sahip olan yabancı temsilcilerin tümü. Şehirlere göre de korkonsülerden bahsedilmesi mümkündür. Bunların otomobillerindeki işaretde (C.C.) şeklindedir. Korkonsüler mensupları için özel kimlik kartları verilir. Korrkonsüler mensuplarını gösteren korkonsüler listeleri vardır ve bulundukları ülkenin dışişleri bakanlığınca yayınlanır.
Bir şehirde en uzun süredir görevli bulunan konsolosluk şefi. O şehir resmi makamlarına karşı korkonsüler mensuplarını temsil eden, törenlerde onların en başında gelen kişi.
Soygun, gaspetme ya da zarar verme amacıyla açık denizlerde ticaret gemilerine karşı girişilen saldırı eylemi. Denizlerden ayrı olarak uçak kaçırma veya hava korsanlığı ayrı bir tür olarak ele alınır. Daha önceleri savaşan devletlerin de başvurduğu bir yöntem olarak korsanlık, 1856 Paris Kongresi'yle devletler hukukuna göre suç sayılmıştır. Bu yüzden resmi yetkililer bir korsan gemisini zaptedebilir, zorla bir limana yanaşabilir, uyruklarına ya da ikametlerine bakmaksızın korsan gemi mürettebatını yargılayabilir ve suçlu bulunanları cezalandırarak gemiye el koyabilir. Devletler hukukunca suç sayılan korsanlığın temel özellikleri, herhangi bir devletin onay vermemiş olması ve saldırının kişisel amaca yönelik olmasıdır. Bu yönüyle farklı ülkelerin yasalarında ya da özel sözleşmelerde korsanlık olarak tanımlanan yasadışı savaş, ayaklanma, isyan ve köle ticareti gibi fiiller çoğu zaman devletler hukukuna göre korsanlık kapsamına girmez. Günümüzde korsanlık terimi başta uçak olmak üzere otobüs, tren ve kamyon gibi araçları kaçırma, bir hakkı izinsiz kullanarak kazanç ya da çıkar sağlama gibi durumlar için de kullanılmaktadır.
Bir devlet veya devletlerce ekonomik, sosyal ve askeri yardım yapılması ve gözetilmesi. Ekonomik yardım, tekniksel yardım, sermaye bağışı, özel yatırımın garanti altına alınması ve ticareti krediler vb. Askeri yardım ise silah ve teçhizat transferi, tavsiye grupları, savunma desteği, askeri temeli kurmak için ödemelerde bulunmak vb. içerir.
Devletler arası ilişkilerde yaşanan kriz dönemlerinde, bu bunalımı aşmaya dönük yürütülen diplomasi.
Bir ülkede anayasa yapmak üzere kurulan ve seçimle iş başına gelmeyen özel meclis. Seçimler yapılıp, yeni meclis oluşunca, kurucu meclisin görevi son bulur.
Ülkeler arasında yakınlaşmayısağlamakta önemli rol oynayan belgelerdir. Genellikle, kültürel temaslar, burslar, karşılıklı santranç ve bilim adamı ziyaretlerispor temasları, yayınlar ve tercümeler, ortak araştırmalar, ders kitaplarındaki iki ülkeye ait konular, radyo ve televizyon yayınları, diplomaların denkliği ve daha bir çok kültürel konuları kapsarlar. Kültür anlaşmaları, yakınlaşma ve siyasi anlaşmalara öncülük ederler.
Ülkelerin karşılıklı olarak siyasal etkide bulunabilmek amacı ile uyguladıkları bir diplomasi türü. Bu fikrin temelinde, kültürel açıdan birbirlerine daha yakın olan taraflar arasında siyasal etkileşimin daha kolay olacağı varsayımı yatmaktadır. Bu diplomasi aracını kullanan devletlerin üzerinde durdukları iki temel öğe "dil" ve "eğitim"dir. Bir ülke hedef aldığı ülkede kendi dilini yaygınlaştırdığı ölçüde daha etkili olma şansını elde eder.
Bir emperyalizm yöntemi. Kültür kalıpları, ekonomik, siyasal ya da toplumsal olsun bir toplumun ana değerlerinin göstergesidir. Kültür emperyalizmi bir ülkenin kendi kültürel değerlerini ve ideolojisini başka bir ülkenin halkına benimsetmesidir. Kitle haberleşme araçlarının gelişmesi ve yaygınlaşması üzerine her devlet kendi kültürel değerlerini başka devletlerin halklarına iletme olanağına kavuşmuştur. Gerçekten de bir ulusun değerlerini ele geçirmek için etkin bir kontrol yöntemi olarak kabul edilebilir. Kültür emperyalizmi diğer emperyalizm yöntemlerinin uygulanması için uygun zemini hazırlar, yani tamamlayıcı bir rol oynar. Başarıya ulaşma şansı en yüksek ve en yumuşak görünen emperyalizm çeşididir. Egemenliğine çok bağlı ülkeler, bu konuda abartılı davranarak, kendi dillerini isimlerini giysilerini değiştirerek Batılı yaşam stilindenkendilerini kurtarabileceklerini ve dolayısıyla bağımlılıklarından kurtulabileceklerini düşünmüşlerdir. Çağımızda bu konuya en büyük örnek olarak Comintern'in bütün ülkelerdeki komünist partilerinin Sovyet dışı politikasını desteklemek yolundaki çalışmalarını verebiliriz. Bugün ABD'nin geniş ölçüde kullandığı yöntemlerden biridir.
Bir ülkenin, yabancı devletteki diplomatik misyonunda kültürel işlerle ilgilenmek üzere görevlendirilmiş memur. Başlıca görevi, ülkesini kültürel alanda temsil etme, bilgi toplama ve iki ülke arasında kendi uzmanlık alanı ile ilgili konularda işbirliğini geliştirmektir.
Kominist rejime geçtikten sonra Çinde 1965 yılından itibaren ortaya çıkan siyasal süreç. Moa Tse Tung un fikirlerinin yaygınlaştırılması, eskiye bağlılığın azaltılması, parti gücünün her yere hakim kılınması gibi hedefler güdülen bu süreç, 1967 yılında en yoğun seviyesine ulaştı. Bu dönemde, eskiye ait her şey tahrip edilmiş, ihtilal komiteleri kurularak büyük kentlere tamamen hakim olunmuştur. 1970’lerin ortasından itibaren süreç hafifleyerek son bulmuştur.
Ekonomik, siyasal ve toplumsal sistemler çatışma halinde olmalarına rağmen farklı küresel topluluklar her zamankinden daha fazla karşılıklı bağımlılığa maruz kalmışlardır. Çünkü tüketicilerin gereksinimleri ve tercihleri dünya çapında küreselleşmiştir. Küreselleşme stratejisinde, uzun dönemli anlaşmalardan çok birleşmeler oluşturma ve bunları teşvik etme esastır. Ayrıca küresel bağlantılar, yurtseverlik, milliyetçilik ya da bireysellikten çok "değer" unsuruna dayanmaktadır.