En alt düzeyde diplomatik temsilci. Maslahatgüzarlar, görev yapacakları ülkelerin devlet başkanı katınadeğil dışişleri bakanı katına atanırlar. Büyükelçi olmadığı zaman, yerine baktığı gibi, iki ülke arasındaki ilişkilerin düşük olduğu dönemlerde, en üst misyon başkanı olarak da görev yapabilmektedir. Birbirleri nezdinde büyük elçi ile temsil edilen ülkeler, çeşitli sebeplerle zaman zaman karşılıklı temsil düzeylerine maslahatgüzarlık seviyesine düşürebilmektedir.
Geçici maslahatgüzar, üst düzey diplomatik temsilci veya elçinin yokluğunda onun görevini yapar. Görevli olduğu sırada hem ev sahibi ülke hem de elçiyi gönderen ülke dışişleri bakanlıklarına bildirilir.
Daimi maslahatgüzar, ikili ilişkilerin düşük seviyede tutulduğu ülkeler arasında, kalsik misyon şefi olarak görev yapan diplomatik temsilcidir. Büyükelçi ya da elçinin bulunmadığı bu ilişki düzeyinde ikili ilişkiler maslahatgüzar seviyesinde yürütüleceğinden, söz konusu temsil daimi maslahatgüzarlık olarak adlandırılır.
Uluslararası mahkemeler tarafından başvurulan bir tür anlaşma yorumlama yöntemi. Birbirine zıt iki şeyden biri gerçekleşmişse diğerinin var olmayacağı varsayılmaktadır.
Klasik diplomasi protokollerine uyulmadan seri bir biçim de yapılan, uzlaştırıcı görüşmeler yapma esasına dayanan ve genellikle bunalım dönemlerinde başvurulan diplomasi yöntemi. Bu yöntemi en etkinbiçimde kullanan kişi eski ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger olmuştur. En yoğun biçimde ABD tarafından Ortadoğu sorununa ilişkin olarak kullanılan bu diplomasi tekniği, günümüzde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından özel temsilcileri aracılığıyla da sıkça kullanılmaktadır.
Türkiye, Irak, İran, Pakistan ve İngiltere arasında 1959 yılında kurulan bölgesel pakt. Yine aynı ülkeler tarafından 1955 yılında kurulan Bağdat Paktı’nın devamı niteliğindedir. Amerika’nın, Sovyetler Birliği’ni çevreleme politikaları çerçevesinde oluşturduğu bölgesel anlaşmalar dizisinin Orta Doğu ayağını oluşturmaktadır. Sovyetler Birliği’ni NATO ile Avrupadan kuşatan Amerikan yönetimi, CENTO ile Orta Doğudan, SEATO ile de Güney ve Güneydoğu Asyadan kuşatmaya almıştır. 1079 yılına kadar varlığını sürdüren örgüt, bu tarihte meydana gelen İran Devrimi sebebiyle sona ermiş ve askeri niteliğini kaybederek bölgesel bir ekonomik işbirliği teşkilatına dönüşmüştür.
Karar ve eylem yetkisinin tek merkezde toplandığı organizasyon şekli. Siyaset sosyolojisi açısından, toplumu örgütleyen kurum ve değerlerin tek bir siyasi merkezde toplanması.
Ulusal ya da uluslararası alanda karşılıklı ilişki ve bağımlılık düzeyinin ifadesi. Buna göre, ulusal düzeyde olsun, uluslararası ilişkilerde olsun, belirleyici, değerli ve önemli olandan, belirlenen, etkilenen ve denetlenene doğru bir hiyerarşik iş bölümü söz konusudur. Uluslararası alanda bunun yansıması ise, merkezde gelişmiş kapitalist ülkeler yer alırken, çevrede ise az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerin bulunması şeklinde olmaktadır.
Herhangi bir yasa ya da sözleşmeye dayalı olarak gerçekleşen uygulamanın yazılı metin ile çelişmesi. Resmi metinde öngörülen koşulların uygulanmaması.
Avrupa Birliği sürecinde üye ülkelerin yasalarının topluluk müktesebatına uyumlu hale getirilmesi.
Uluslararası hukukta herhangi bir devletin kendisine karşı girişilen bir saldırıya karşı kendini savunma hakkı. Meşru savunma devletlerin doğal bir hakkı olarak tanındığından, meşru savunma durumunda devletin kuvvete başvurması yasal kabul edilmiştir. Meşru savunmanın sözkonusu olabilmesi için öncelikle ani, beklenilmez ve katlanılmaz bir durumun oluşması gerekmektedir. Ayrıca meşru savunma amacıyla girişilen eylemler akla yatkın, yani var olan tehlikenin kapsamı ile aynı orantılı olmalıdır. Meşru savunma kavramı BM sistemi içerisinde de ele alınmıştır. BM Antlaşmasının 52. maddesi meşru savunma hakkını çerçeve içerisinde onaylamaktadır.
Bir devlet yada hükümetin yasal olarak varlığının, diğer devletlerin o varlığı tanımasına bağlı olduğunu ifade eden anlayış.
Almanya ve İtalya arasında 1936 tarihinde imzalanan bir anlaşma ile başlayan ve 1939 yılından sonra da askeri bir ittifaka dönüşen siyaset. O dönemde Berlin-Roma ekseni olarak isimlendirilmişti. 1940 yılında Japonyanın da ittifaka katılması ile Berlin-Roma-Tokyo eksenine dönüştü. 1945 yılında Mihver devletlerinin yenilmesi ile bu politika sona erdi.
Gerektiğinde kısa sürede seferber edilebilen sınırlı, askeri eğitim görmüş yurttaşların oluşturduğu askeri örgütlenme. Kimi zaman düzenli orduya yardımcı olmak üzere, kimi zaman da sivil halkın silahlandırılması ile oluşturulan kuvvetlerin çoğunlukla bölgesel savunma amacıyla kullanılır. Türk Kurtuluş Savaşındaki uygulamalar her iki duruma da örnek teşkil etmektedir. 1776 Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasında milisler hem düzenli asker kaynağını, hem de Amerikan kuvvetlerinin anagödesini oluşturmuşlardır. Günümüzde İsveç, İsviçre, İsrail ve birkaç ülkede acil hizmet için oluşturulan silahlı kuvvetlerin ana gövdesini milisler oluşturmaktadır.
Devlet yönetiminde ve ülke sorunlarının çözümünde orduya ve askeri yöntemlere çok fazla önem verme. Milizarizm uluslararası alanda ise kendini yayılmacı ve saldırgan bir dış politika olarakgösterir.
Bir ülkedeki yabancı doğal kaynak, hizmet ve kuruluşların siyasal, sosyal ya da ekonomik nedenlerle yerli mülkiyete dönüştürülmesidir. Millileştirme ilke olarak bir yasama işlemi ile yapıan ve millileştirilen özel girişimin sahiplerine yasanın öngördüğü belirli bir tazminat ödenir. Millileştirilecek girişimlerin belirlenmesinde bunların sektör düzeyinde (bankacılık, tele-kominikasyon, ulaştırma v.b.) ve büyüklükleri açısından objektif ölçütlere göre belirlenmesi önem taşımaktadır. Millileştirilen yabancı özel ve kamu girişimleri hem milli özel hem de milli kamu girişimleri olarak değerlendirilebilir. Millileştirme uygulaması çoğunlukla sosyalist ülkelerde görülmekle birlikte doğal kaynaklarını korumak ve dışa bağımlılığını azaltmak isteyen İngiltere, Fransa ve Avusturya gibi kapitalist ülkelerde de bu uygulamaya başvurulmuştur.
Kendilerini birleştiren dil, din, kültür bağlarından dolayı ulusal bir topluluk oluşturmaları bilincine varan ve bağımsız bir devlet kurmak isteyen kimselerin oluşturduğu siyasal hareket, en genel adıyla ulusçuluk. Kendi ulusuna bağlılığının uluslararası ilkelere bağlılıktan ya da bireysel çıkarlardan daha önemli olduğunu ileri süren görüş. Siyasal birprogram ya da düşünceler bütünü olmaktan çok, bu tür programları ve düşünceleri temel alan siyasal bir bakış açısıdır. 16. yy'da feodalizmin zayıflamasıyla ortaya çıkmaya başlayan milliyetçilik, merkezi otoritenin güçlendirilmesi yönüyle mutlak monarşiler tarafından destek buldu. Ticaret devrimi, Vestefalya sonrası ulus devletin kurulması ve güçlenmesi milliyetçiliğin gelişim aşamasını oluşturmuş, 1789 Fransız İhtilali ile tüm Avrupa'da bir kasırga gibi esmiştir. Napolyon Savaşları da Milliyetçiliğin Avrupa'da güçlenmesinde iki yoldan etkili olmuştur. İlk olarak Napolyon Savaşlarıyla hemen hemen tüm Avrupa'yla savaşan Fransız orduları Fransız Devriminin temel ilkeleri olan "demokrasi ve milliyetçilik" kavramlarının özellikle çok uluslu imparatorluklara ulaştırılmasında etkin bir rol oynadılar. İkinci olarak, Napolyon'un en büyük hedefi olan kıta Avrupasını kurmak için savaşlarda kullandığı Fransız milliyetçiliğine tepki olarak bazı milliyetçilik akımları doğmuştur. Fransa'da ortaya çıkan 1830 ve 1848 Devrimleri 1789 Fransız Devrimi'nin ilkelerinin sağlamlaştırmış ve milliyetçiliğin 20. yy'ın başlarından itibaren milli özellikler yerine ırkçı doktrinin temel alınmasıyla milliyetçilik saldırgan bir şekle bürünerek İtalyan Faşizmi ve Alman Nazizmi ortaya çıkmıştır. Büyük bir güç haline gelen saldırgan milliyetçilik ve özellikle II. Dünya Savaşı öncesinde Hitler Almanyası'ndaki Nazist hareketler zamanında gerekli önlemlerin alınmaması sonucu II. Dünya Davaşı'nın çıkış sebebi olmuştur. II. Dünya Savaşı sonrasında çoğu Avrupa devletinde karşılıklı bağımlılığın giderek artması sonucu milliyetçiliğin etkisi azalmaya başlamış, sonraları ise güçlü devletlerin egemenliğine karşı bağımsızlığı ve bağlantısızlığı savunan milliyetçi hareketler ortaya çıkmıştır. Bu sihirli kavramın etkisi dünyada hala bir şekilde devam etmektedir.
Uluslararası bir örgütün kuruluş yasası.
Bir devletin, bir başka devletin dostça olmayan bir davranışına olumsuz nitelikte bir eylemle karşılık vermesi. Devletler arasında işi savaşa götürmeden sorunların karşılıklı tavırlarla çözümlenmeye çalışıldığı savaş önlemlerindendir. Uluslararası hukuka uygun sayılan misillemede karşı tarafın çıkarlarını zedeleme amacı güdülür. Misillemenin, buna neden olan eylem ya da işlemle aynı ya da benzer nitelikte olması zorunlu değildir. Devletlerarası ilişki ve uygulamalarda bir devlet çoğunlukla kendi vatandaşlarına ağır vize düzenlemeleri getirilmesi, vergi oranlarının aşırı bir şekilde artırılması, vatandaşlarının yurt dışında haksız ve adil olmayan uygulamalara tabi tutulması ve bazı haklardan yoksun bırakılması durumlarında misillemeye başvurur. Misilleme aynı şekilde uygulamayla gösterileceği gibi, bir güç gösterisi, boykot, ambargo ve gümrüklerin durdurulması türlerinde de olabilir. Misillemenin bunun nedeni olan uygulama ya da işlemin sona erdirilmesinden sonra kaldırılması gerekir.
Elçilikte ikinci derecedeki memur. Elçinin olmadığı vakitlerde onun yerine vekalet eder.
Oylamaya katılanların yarıdan daha az kısmının oluşturduğu azınlık durumu.
Devlet otoritesi üzerinde yasal sınırlamanın olmadığı ve tek otoritenin tek elde toplandığı siyasal sistem.
Ülke içi siyaset yelpazesinde geleneklere ve dine bağlılığı savunan, devletleştirmeye karşı reformlardan uzak ve özel teşebbüs yanlısı sağ partiler.
Devlet ya da devlet grubunun, iç ve dış politikalarını etkilemek kendi çıkarlarına uygun bir hale getirmek için başka bir devletin işlerine karışmak. Bazen müdahale gerekebilir. Bunun için bazı koşullar lazımdır. Uluslararası Hukuk'a göre bunlar;
Müdahale eden devletin bu durum için yapılan bir antlaşmanın verdiği hak, imkan varsa,
Bir devletin, ortak olarak kararlaştırılmış ve anlaşılmış bir politikayı tek taraflı hareket ederek bozması.
Eğer müdahale, o devletin halkının yaşam ve güvenliği için gerekliyse,
Eğer devlet Uluslararası Hukuku ihlal ederse.
Avrupa Birliğinde uygulanmakta olan tüm mevzuattır. Bunun içinde birliği kuran anlaşmalar, birlik organlarının kurduğu hukuk, ortak politikalar, üçüncü ülkelerle imzalanmış olan anlaşmalar, üstlenilmiş yükümlülükler bulunur.
Kıyıdan başlayarak açık denize doğru en fazla 200 mil kadar uzanan bölgede gerek deniz yatağı altında, gerekse içerisinde kıyı devletine bazıegemenlik hakların tanınmasını içeren uluslararası hukuk kavramı. Kıyı devleti bu bölge üzerinde birçok hak edinir. Münhasır ekonomik bölge ilan eden devlet, bubölgede deniz yatağında ve deniz yatağı altında bulunan canlı ya da cansız doğal kaynakların aranması, işletilmesi, korunması ve yönetimi konusunda haklar elde eder. Ayrıca bu bölgede kıyı devletinin yapay adalar, tesisler ve yapılar kurma ve kullanma, bölgemsel araştırmalar yapma, deniz çevresini koruma ve gözetme gümrük, maliye, sağlık ve göçle ilgili düzenlemeler yapma hakkı vardır. Münhasır Ekonomik Bölge kavramı resmen 1982'de üçüncü Deniz Hukuku Konferansı'nda kabul edilmiştir. Türkiye 5 Aralık 1986'da Bakanlar Kurulu kararıyla Karadeniz'de münhasır ekonomik bölge ilan etmiştir. Bütün devletler açık denizlerde olduğu gibi münhasır ekonomik bölgelerde de ulaştırma ve haberleşme gibi amaçlarla kullanım hakkına sahiptirler.
Aynı ittifak çatısı altına bir araya gelmiş olan dost ülke orduları.
Savaşan tarafların, aralarındaki savaş halini bir anlaşma ile durdurmaları. Genel ya da kısmi olabileceği gibi, mahalli ya da tüm savaş cephelerini kapsayacak mütareke de olabilir. Ateşkes anlaşması ile karıştırılmamalıdır. Mütarekeler uzun dönemli olurken, ateşkesler kısadır. Yine mütareke siyasal bir uzlaşma sürecinin başlangıcını ifade ederken, ateşkes ise yaralıların nakli, zaman kazanma ya da başka türlü girişimlere imkan verme gibi stratejik amaçlarla yapılır. Mütarekeye katılan temsilciler tam yetki ile donatılmış olmalıdır.